KERNWAPENS

In de bijlage W&O van 2 december beschrijft Dirk van Delft de bezwaren van een aantal nucleaire-wapenonderzoekers, die stellen dat kernwapen-proefexplosies noodzakelijk zijn om de betrouwbaarheid van de Amerikaanse kernwapenvoorraad te garanderen. Daar is wel wat tegen in te brengen.

Terwijl de Amerikaanse regering alleen dit jaar al tweemaal (bij de toetsingsconferentie van het Non-Proliferatieverdrag in mei en de stemming over de Nieuwe Agenda resolutie in de VN in november) heeft beloofd nucleair te ontwapenen blokkeert de Amerikaanse Senaat al sinds vorig jaar oktober ratificatie van het teststopverdrag, dat alom wordt gezien als een stap op weg naar deze ontwapening. De regering-Clinton verklaarde na het verwerpen van de ratificatie door de Senaat dat ze haar moratorium op kernproeven zou handhaven. Desalniettemin wordt er door een machtige lobby hard aan gewerkt om dit beleid en het verdrag ongedaan te maken. De voorstanders van het verdrag bevinden zich in de situatie dat ze moeten bewijzen dat de Amerikaanse kernwapens bruikbaar blijven tot in de verre toekomst, ondanks de plechtige en verdragsmatig vastgelegde beloftes voor nucleaire ontwapening. Daarvoor moet het dure `Stockpile Stewardship'-programma, waaraan sinds 1995 twintig miljard dollar is uitgegeven, zorgen. De voorstanders van kernproeven hebben geen enkele belangstelling voor het moeizaam opgebouwde verdragenstelsel waarmee de kernwapenwedloop de laatste kwart eeuw weliswaar niet bedwongen is, maar wel enigszins in toom werd gehouden.

Een ander cruciaal strijdpunt is de verificatie van testexplosies. Als het verdrag in werking treedt moet een stelsel van seismische meetstations verspreid over de hele wereld waarschuwen in geval van illegale testexplosies. Een commissie van onafhankelijke deskundigen verklaarde in oktober in Londen dat waarschijnlijk elke testgebeurtenis van belang zou worden gedetecteerd. Daardoor wordt het doen van kernproeven zeer onaantrekkelijk. Zoals ook de voorstanders van het verdrag erkennen, valt volledige zekerheid over deze zaken niet te geven. Het verontrustende is echter dat de kernproef-lobbyisten de discussie voeren in een politiek klimaat dat uitgaat van het nut van een voortdurende kernwapenwedloop.