Eigen Mahler van Van Zweden

Voor het derde achtereenvolgende seizoen dirigeert Jaap van Zweden bij het Orkest van het Oosten een Kerstmatinee met werk van Mahler. Na de Tweede (1998) en de Vierde symfonie (1999) buigt hij zich deze week over de zuiver instrumentale, explosieve Vijfde symfonie. Volgend jaar volgt de Derde symfonie.

Voor Van Zweden is dit een Mahler-najaar. In een periode van twee maanden voerde hij de Tweede symfonie uit met het Radio Filharmonisch Orkest én het Residentie Orkest. Met de Vijfde symfonie, waarmee hij deze maand voor het eerst als dirigent kennismaakt, keert Van Zweden in het voorjaar terug voor een uitvoering in het Concertgebouw.

In afwerking en helderheid verschilt de Mahlerklank die Van Zweden bereikt bij zijn eigen Residentie Orkest van het Orkest van het Oosten, waarvan hij eveneens nog steeds de eerste verantwoordelijke dirigent is. Zeker in de Buitensociëteit in Zwolle, waar Van Zweden en het Orkest van het Oosten donderdagavond warmspeelden voor de kerstmatinee van dinsdag, werd elke kleine onregelmatigheid door de dorre zaalakoestiek onrechtvaardig fel overbelicht. Maar onder zulke oppervlakkige schoonheidsfoutjes slaagde Van Zweden er ook hier in op deze Vijfde symfonie meteen een eigen signatuur te drukken, zodat hij al heel vroeg in zijn loopbaan kan bogen op een herkenbaar `eigen' Mahlerklank.

Met zijn twee uitzonderljk breed opgezette eerste delen en het befaamde Adagiettto in het midden, is de Vijfde symfonie een weerbarstig werk. Van Zweden benaderde het orkest met een overrompeltechniek, tilde de strijkersklank in het Adagietto op naar hemels glanzende regionen en verleende alle details genuanceerd reliëf. Van de Trauermarsch via een weemoedige wals en passages met een licht ontvlambare, martiale zwier naar het gedurfd breekbare intro van het slotdeel - Van Zweden dirigeerde een Vijfde symfonie waarin primaire energie hand in hand ging met beheersing en visie.

Concert: Orkest van het Oosten o.l.v. Jaap van Zweden. Programma: W. Mengelberg: Radierungen von Rembrandt; G. Mahler: Symfonie nr 5. Gehoord: 21/12 Buitensociëteit Zwolle. Herh.: 23, 26/12 Enschede; 29/12 Rotterdam.