Italië keert zich tegen `het bla bla van de gelijkheid'

In Italië wordt de afkeer van buitenlanders niet alleen gevoed door angst voor toenemende misdaad, maar ook door hun andere geloof. ,,Salaam, salaam, de regering is slaaf van de islam.''

Vijftien meter is genoeg om een katholieke kerk te beschermen. Dat moet de burgemeester van het Noord-Italiaanse stadje Rovato hebben gedacht toen hij verordening nummer 86 ondertekende. Vijftien meter in rechte lijn, dichterbij een kerkgebouw mogen de moslims uit het dorp niet komen. Want het christendom moet worden beschermd ,,tegen de onophoudelijke besmetting met andere godsdiensten.''

De plaatselijke politie doet of haar neus bloedt, de pastoor trekt er zich niets van aan, maar verordening nummer 86 uit Rovato tekent het veranderende klimaat in Italië. Steeds openlijker, steeds feller keren sommige partijen en sommige bisschoppen zich tegen buitenlandse immigranten. Opiniepeilingen wijzen op groeiende onvrede. En de regering reageert met een verharding van het beleid, ook al roepen de werkgevers dat meer buitenlanders nodig zijn.

Voorop loopt Umberto Bossi, de leider van de Lega Nord. Hij is een rauwe, grillige populist die handig inspeelt op angsten en onzekerheden van kiezers en op hun gevoel van onmacht in een snel veranderende wereld. Een paar jaar geleden preekte hij de afscheiding van het noorden van Italië, door hem omgedoopt tot Padania. Uiteindelijk bleken ook zijn eigen kiezers dat een absurd idee te vinden. Nu wakkert hij de buitenlanderhaat aan.

,,Er is een politieke regie die wil verhinderen dat het land zich verdedigt tegen een immigratiegolf,'' riep hij zondag tegen betogers in Milaan. En toen de paus zich vorige week keerde tegen racisme en xenofobie, sprak Bossi spottend over ,,het bla bla dat alle mensen gelijk zijn''.

Keer op keer versterken politici van de Lega Nord de wijdverbreide gedachte dat de groei van het aantal buitenlandse immigranten leidt tot stijging van de criminaliteit – bij een opiniepeiling die begin deze week werd gepubliceerd, onderschreef zeventig procent van de ondervraagden dat idee.

Ook het aantal mensen dat vindt dat de andere godsdienst van veel immigranten een bedreiging vormt voor hun manier van leven, is gestegen, van 24 procent een jaar geleden naar 33 procent nu. Daarom probeerde de Lega Nord een lokaal referendum te organiseren (tevergeefs) toen de gemeente van Lodi vergunning verleende voor de bouw van een moskee. Vorige maand waarschuwde de partij dat het Europese Handvest van de grondrechten van de Europese Unie ingaat ,,tegen de christelijke identiteit van volkeren'' en ,,de deur wijd openzet voor de islamisering van Europa''. En deze week moest bij het debat over aanscherping van de immigratiewet een Kamerlid van de Lega uit de vergaderzaal worden verwijderd omdat hij het debat bleef verstoren.

De uithalen van de Lega zijn geen marginaal verschijnsel dat je kunt afdoen als folklore. Bossi is een bondgenoot geworden van de rechtse oppositieleider Silvio Berlusconi, want deze heeft de stemmen van de Lega-aanhang nodig om de verkiezingen te winnen die vóór volgend jaar zomer moeten worden gehouden. En ook al moet Berlusconi bijna iedere dag bellen om Bossi terug te fluiten in zijn gescheld op buitenlandse immigranten, het thema zal een centrale rol krijgen in de verkiezingscampagne.

Bossi als een Italiaanse Jörg Haider? Dat beeld is de grote angst van Berlusconi, omdat het nieuwe vraagtekens zou zetten bij het democratisch gehalte van een eventueel kabinet onder zijn leiding – Berlusconi's belangenverstrengeling en zijn problemen met de justitie geven al kopzorgen genoeg. Berlusconi heeft zijn bondgenoot gedwongen de sympathieverklaringen van een paar maanden geleden voor zich te houden.

Bossi doet zijn best. ,,Wat hebben wij met hem te maken?'', zei hij zondag in Milaan, waar ruim 25.000 mensen de kou trotseerden om met hem te betogen voor een immigratiestop en onmiddellijke uitwijzing van alle illegalen. ,,Haider is een kleine nazi, de zoon van nazi's, terwijl wij zonen van partizanen zijn.''

Van nazistische gedachten en sympathie voor de SS wordt Bossi niet beschuldigd, maar zijn sympathie voor Haiders ideeën over immigratie is moeilijk te verhullen. ,,Ze spelen allebei in op dezelfde onrustgevoelens, dezelfde angsten,'' zegt Massimo Cacciari, tot voor kort burgemeester van Venetië.

,,Salaam, salaam/ de regering van de Olijf/ is slaaf van de islam,'' scandeerde Bossi's aanhang zondag, in een verwijzing naar de centrum-linkse Olijfcoalitie. Niet alleen angst voor misdaad voedt de kritiek op buitenlanders, ook hun andere geloof. Tegen de 62.000 katholieke Filippijnse immigranten hebben de bisschoppen nooit bezwaar gemaakt. Maar sommigen onder hen protesteren dat het aantal islamieten te sterk toeneemt.

Dat gebeurt soms in bewoordingen die doen denken aan de kruistochten, toen de katholieke kerk het Heilige Land wilde redden van de islam. Kardinaal Biffi, de invloedrijke aartsbisschop van Bologna, spoorde het kabinet in september aan bij het immigratiebeleid voorrang te geven aan katholieken. ,,Men moet zich serieus inspannen om de identiteit van de natie te redden,'' schreef hij in een pastorale brief.

In een boekje dat begin deze maand is gepubliceerd door de bisschoppen van Emilia-Romagna, waartoe Biffi ook behoort, staat vergelijkbare taal. ,,De moslims maken geen geheim van hun intentie om [Europa] te veroveren,'' schrijft Don Righi met instemming van de bisschoppen. ,,Velen vragen zich af of de islam, vooral via immigratie en een hoger geboortecijfer dan het gemiddelde, niet stukje bij beetje Europa aan het binnendringen is om het te veranderen in een islamitisch gebied.'' Het zijn dit soort gedachten die fundamentalistische katholieke groepen ertoe brengen om, samen met aanhangers van de Lega Nord, de rozenkrans te gaan bidden als de gemeenteraad van Verona moet debatteren over de bouw van een moskee.

Het kabinet wil volgend jaar 63.000 immigranten toelaten. De werkgeversorganisatie Confindustria zegt dat er veel meer nodig zijn, als arbeidskrachten, maar minister van Sociale Zaken Livia Turco zei gisteren in een Kamerdebat dat meer mensen niet goed op te vangen zijn. Er staan nu 1,15 miljoen buitenlanders van buiten de Europese Unie geregistreerd, en er zijn naar schatting 350.000 illegalen. Verhoudingsgewijs ligt het aantal buitenlanders, 2,1 procent van de bevolking, in Italië veel lager dan in andere Europese landen.

De Kamer stemde woensdag in met voorstellen om vingerafdrukken te nemen van immigranten als hun identiteit niet op een andere manier is vast te stellen, en om een tweede poging tot clandestiene immigratie strafbaar te maken. Een suggestie om de politie toestemming te geven het vuur te openen op mensensmokkelaars, werd verworpen. Deze aanscherpingen op de immigratiewet moeten nu worden besproken in de Senaat.