`Er komt één geluid uit Brabant'

Vijf steden in Brabant beschouwen zich niet langer als achterland van de Randstad, maar als voorland van Europa.

De Brabantse stedenrij heet voortaan Brabantstad. Tevreden stellen de Brabantse commissaris van de koningin Houben en de burgemeesters van Eindhoven, Den Bosch, Breda, Tilburg en Helmond vast dat het kabinet in de hoofdlijnen van de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening de Brabantse steden heeft aangewezen als `nationaal stedelijk netwerk'. De tweede economische regio in Nederland na de Randstad.

Voorbij zijn de jaren van concurrentie, zeggen de burgemeesters van de vijf steden. Er wordt niet meer geruzied zoals toen een medische faculteit aan de neus van Brabant voorbij ging omdat Eindhoven en Tilburg het niet eens konden worden. Sinds een jaar of vijf ontbijten de burgemeesters en de commissaris regelmatig gezamenlijk. ,,Er komt één geluid uit Brabant'', zegt commissaris van de koningin Frank Houben tijdens een gesprek in het raadhuis van Tilburg. Burgemeester Rein Welschen van Eindhoven en burgemeester Johan Stekelenburg van Tilburg praten mee.

De steden concentreren zich op hun eigen profiel. Ze hebben de taken verdeeld. Eindhoven en Helmond vormen de kennisstad. Breda is zakelijk dienstencentrum en met de komst van de hogesnelheidslijn zuidelijk verkeersknooppunt. Tilburg positioneert zich als een hippe industriestad en logistiek centrum. Den Bosch geldt als hart van de agrarische industrie en als financiële groeier. Tussen deze steden moeten natuur en landbouw floreren. Over Brabantstad als geheel ligt een net van culturele voorzieningen die de vergelijking met Randstad, Vlaamse Ruit en Ruhrgebied glansrijk moeten kunnen doorstaan.

De taakverdeling tussen de steden gaat niet zover dat bestaande bedrijven gevraagd wordt te verkassen van Breda naar Helmond omdat dat beter in het profiel zou passen. Welschen: ,,Dat kun je de bedrijven en de mensen die in een stad werken niet aandoen.'' Ook is een suggestie van tafel om Brabantstad zo zeer als één geheel te zien, dat de steden niet meer zelfstandig woningen zouden kunnen bouwen. Maar voor het overige is samenhang troef, bezweren de burgemeesters. Welschen: ,,Als een bedrijf uit Den Bosch wil verhuizen naar Eindhoven, bel ik mijn collega Rombouts om te vragen of hij daarvan weet.''

De samenwerking komt voort uit ruimtenood. De enorme verstedelijking van de afgelopen eeuw moet een halt worden toegeroepen, zegt Houben. Welschen: ,,De steden moeten goed in het groen staan. We streven naar een groene `contramal'. Dat kan hier nog. We moeten de fouten die eerder in de Randstad zijn gemaakt voorkomen. We willen niet dichtgroeien.''

Het ,,concept'' Brabantstad staat of valt met vlotte verbindingen, stellen de bestuurders. De steden liggen zo dicht bij elkaar dat je functies gemakkelijk kunt spreiden en Brabanders kunt doorverwijzen. Welschen: ,,Ik ben in een half uur van mijn huis in Eindhoven op het stadhuis van Tilburg.'' Stekelenburg: ,,Dat is even lang als van de Bijlmer naar het centrum van Amsterdam.'' Maar de wegen zitten vaak verstopt, vooral rond Eindhoven, en het openbaar vervoer is niet op orde. Welschen: ,,Zolang er geen hoogwaardig openbaar vervoer is, zullen werknemers van bedrijven als Fuji klagen dat de internationale school voor hun kinderen te ver weg ligt.''

Commissaris Houben en de vijf burgemeesters zetten in op light rail: snelle wagons langs veel stationnetjes op bestaand spoor, zoals in de Randstad is voorzien. Houben maakt zich zorgen dat het kabinet nog steeds geen besluit heeft genomen over light rail in Brabantstad. En dat terwijl zelfs nu al personentreinen soms uit de dienst worden genomen om voorrang te geven aan een goederentrein! Houben: ,,Hier wreekt zich het gebrek aan coördinatie tussen de departementen van de ministers Pronk en Netelenbos. Er zou in Den Haag veel sterker gecoördineerd moeten worden.''

Niet langer is Brabant het `achterland' van de Randstad, maar het `voorland' van Europa. Welschen: ,,Er bestaat een beeld dat Nederland zijn geld in de Randstad verdient. Dat is achterhaald. Brabantstad heeft een grotere betekenis dan de Rotterdamse haven of Schiphol. Wij concurreren niet met de Randstad, maar met München en Parijs.'' Stekelenburg: ,,Brabant groeit, of we nu willen of niet.''