Een kerstmaal in het BSE-tijdperk (3)

BSE, tot voor kort vooral een Britse aangelegenheid, is dit jaar definitief naar het Europese vasteland overgestoken. De ziekte van de `gekke koeien' heeft bij de consumenten de angst voor besmet rundvlees aangewakkerd. Is daardoor ook de tournedos van het kerstmenu verdwenen? Een rondgang langs de feesttafels in drie landen met grote BSE-problemen

Wie houdt van veel zacht wit vlees moet in Londen volgende week naar de supermarkt. Dan liggen de onverkochte kerstkalkoenen tegen stuntprijzen in de aanbieding. De kans is groot dat vele onverkocht blíjven. Want zelfs wie echt veel van kalkoen houdt, kan dan waarschijnlijk geen kalkoen meer zien na de gebraden kalkoen bij de kerstlunch, de sandwiches met koude kalkoen van de dag erna en de kalkoensoep van nóg een dag later.

,,Kalkoen is en blijft het favoriete kerstgerecht van de Britten'', zegt Stephen Boxall, manager van het prestigieuze hotel-restaurant The Ritz. Op de lunchkaart van 25 december – boeken kan niet meer – kunnen the great and the good voor de vorm nog één ander gerecht kiezen (iets met kalfsvlees en fois gras), maar 95 procent van de klanten gaat voor de roast turkey, schat Boxall.

De BSE-crisis die door Europa waart en in de jaren tachtig op de Britse eilanden ontstond, heeft eetpatronen veranderd. Biologisch vlees en groente rukken op, net als de vegetariërs. Én de carnivoren. Want Brits rundvlees heet opnieuw veilig, is relatief goedkoop en het land met de Beefeater als nationaal symbool eet er nu ook meer van dan ooit. Maar niet met kerst.

Een korte steekproef in de winkelwagentjes bij Sainsbury's, de Britse Albert Heijn, bevestigt dat: hier en daar zijn een zalm en een ham te zien, maar de kalkoen domineert. Mét dozen prefab-vulling, in bacon gerolde worstjes, blikken kastanjepuree, Stilton-kazen en de al even traditionele, in rood of groen cellofaan verpakte Christmas pudding, het toetje met het hoogste soortelijk gewicht op aarde.

Britten met een kerstbonus van een nul of vijf zitten nu op de Seychellen. En veel jongeren kúnnen niet eens aan de kalkoen, omdat de chaos bij de spoorwegen hen belet op tijd hun ouders te bereiken, waarvoor zij stiekem dankbaar zijn. Voor hen blijft McDonalds gewoon open.