Ruigoord zonder enige zelfspot

Het mysterie van geboorte en dood zichtbaar maken: niets minder dan dat is het doel van het tweeluik Ruigoord. In deel één maakten cultgoeroe Clifford A. Pickover en zijn geloofsgenoten ons getuige van een zielsverhuizing; in deel twee probeert diezelfde goeroe ons de digitale eeuwigheid binnen te loodsen. Een proefkonijn heeft hij al bij de hand: Zita Moon, zijn moeder. Vanachter de computer regelt Clifford haar dood en aan het eind van de door feestelijkheden omgeven sessie heeft zij haar materiële gedaante verlaten.

Waarschijnlijk. Want alles blijft vaag in deel twee. Er is in Ruigoord: een virtuele dood ongelooflijk veel te zien en toch ook weer niets.

In een grote hal zette Toneelgroep Amsterdam een gigantisch huis neer. Met balkons en terrassen en erkers en acht kamers verdeeld over twee etages. Doorschijnend gaasdoek scheidt de bewoners van het publiek, dat aan één kant van het huis kan blijven zitten maar ook rond kan lopen, van raam naar raam, met een glas wijn in de hand. Ook binnen drinkt men wijn en loopt men rond. Gesla met deuren, een ruzietje hier, een verzoeninkje daar en flarden van therapeutische small talk: ...dat je je eigen ego los moet laten. Door en over de stemmen heen het gedreun van house en het gehuil van Händel, live gemixed door een batterij dj's.

En door en over de steeds bloter wordende lijven heen het geflits van televisies, pc's en videoboodschappen. ,,We all have to experience surrender'', laat de goeroe ons via toetsenbord, camera's en projectiescherm (het gaasdoek) weten.

Voor de bewoners is het makkelijk om aan die oproep gehoor te geven. Zij doen wat regisseuse Carina Molier wil en dat is: zich door een stel andere bewoners laten inspireren, die van het hippie- en kunstenaarsdorp Ruigoord. Dansen dus, steeds extatischer, en pillen slikken en kleren uit doen en elkaar beheksen met magische stenen en maskers. Maar voor de toeschouwer valt het niet mee om, volgende oproep, beyond logic te gaan. Meer nog dan bij Big Brother worden wij buitengesloten. We hebben geen conctact met de performers die zich uitsluitend voor elkaar interesseren. Er is geen plot die ons naar binnen trekt, geen personage aan wie onze blik blijft hangen, geen tekst die beklijft. Er is zelfs, hoe anders dan in deel één, geen greintje zelfspot of humor.

Die contactarmoede en die onmogelijkheid tot concentratie, tenzij, voor één seconde, op zoiets banaals als de tangaslip van Gerardjan Rijnders (de goeroe) of op de blote borsten van Celia Nufaar (de stervende moeder), laten een gevoel achter dat nog het meest op het – verheffend bedoelde – slotbeeld lijkt: een groot wit gat, een leegte.

Voorstelling: Ruigoord: een virtuele dood door Toneelgroep Amsterdam/FACT. Regie: Carina Molier. Script: Carina Molier, Liet Lenshoek. Vormgeving en camera: Pieter Smit. Muziek: Henk Bakker. Spel: Gerardjan Rijnders, Hugo Koolschijn, Joop Admiraal e.a. Gezien 20/12 Transformatorhuis Toneelgroep Amsterdam. Daar t/m 30/12.

Inl. (020) 5237800, www.tga.nl, www.clifcam.com.