Minister weg uit onvrede EU-houding

De Deense minister van Buitenlandse Zaken, Niels Helveg Petersen, heeft ontslag genomen uit onvrede met de uitslag, in september, van het referendum waarin 53 procent van de Denen zich uitsprak tegen Deense deelname aan de euro.

Op een persconferentie zei de 61-jarige Petersen, die terugkeert naar het parlement, dat hij niet de juiste persoon was om de Deense opt-outs na het verdrag van Maastricht van 1992 ,,van harte'' te verdedigen. Die opt-outs geven Denemarken in bepaalde zaken (zoals defensie, justitie en sociale zaken) de mogelijkheid om Europese wetgeving naast zich neer te leggen. De Deense wet vereist bovendien dat de bevolking in een referendum geraadpleegd wordt als soevereniteit wordt overgedragen aan de Europese Unie. Die maatregelen waren nodig om de Denen in 1992 alsnog in te laten stemmen met het Verdrag van Maastricht, dat ze aanvankelijk in een referendum afgewezen hadden.

Volgens minister Petersen, lid van de kleine radicaal-liberale coalitiegenoot van de sociaal-democraten, is Denemarken niet gebaat bij de opt-outs. Petersen, sinds 1993 minister van Buitenlandse Zaken en daarvoor onder meer minister van Economische Zaken, noemt de opt-outs ,,een politieke realiteit'' in Denemarken. Maar hij vindt ze ,,in toenemende mate in strijd met de Deense belangen''. Hij vertegenwoordigt daarmee het standpunt van de regering, die veel meer pro-Europees is dan de bevolking. De afwijzing van deelname aan de euro, afgelopen september, deed Petersen besluiten op te stappen. Hij heeft echter gewacht met zijn aftreden tot na de Europese top in Nice, eerder deze maand, waar werd onderhandeld over hervorming van de Europese instituties.

Petersen wees er gisteren op dat de opt-outs ertoe leiden dat Denemarken niet volledig betrokken is bij de opbouw van een Europese defensie. Het land kan geen militairen leveren voor de snellereactiemacht van de EU. ,,Het is paradoxaal dat wij, als meest geëngageerd in Europa, uitgesloten zijn van deelname'', aldus Petersen.

Het vertrek van Petersen en van minister van Defensie Hans Haekkerup, die in januari Bernard Kouchner opvolgt als VN-vertegenwoordiger in Kosovo, was voor premier Rasmussen aanleiding tot een uitgebreide herschikking van zijn regering. De huidige minister van Financiën, Mogens Lykketoft, volgt Petersen op. Minister van Industrie Pia Gjellerup gaat naar Financiën, en wordt op haar beurt opgevolgd door minister van belasting Ole Stavad. Jan Troejborg, tot vandaag minister van Buitenlandse Hulp, gaat naar Defensie.