Greenspan heeft geen haast

Na het uitblijven van een renteverlaging tuimelden de koersen gisteren op Wall Street. Of de stap in januari wél komt, hangt mede af van de verhouding tussen beginner Bush en de gevierde centrale bankier Alan Greenspan.

De Greenspan-put wordt het genoemd: de overtuiging op Wall Street dat de chef van de Amerikaanse centrale bank, Alan Greenspan, de financiële markten te hulp zal snellen met een renteverlaging als ze op wankelen staan. Maar wie gisteren, na de stroom van winstwaarschuwingen in New York en een serie tegenvallende gegevens over de economie, had gerekend op een snelle actie van Greenspan, kwam bedrogen uit.

De centrale bank veranderde, na de vergadering van het beleidsbepalende Federal Open Market Committee, wel zijn houding over de economie. Na de vergadering van november was er nog een neiging, een `bias', om de rente te verhogen. Gisteren sprak de verklaring echter andere taal. Gegevens ,,suggereren dat de economische groei verder kan vertragen'', aldus de `Fed'. En: ,,terwijl sommige inflatierisico's voortduren, worden ze verminderd door het meer bescheiden tempo van economische activiteit..''.

Dat kan opgevat worden als een `bias' om de rente te verlagen, en in januari is daar bij de eerstvolgende vergadering de eerst kans op. De meeste analisten gingen de laatste weken al uit van een renteverlaging van een half procentpunt in het volgende halfjaar.

Maar gisteren deed de Fed vooralsnog niets, en hield zijn rente op 6,5 procent. De combinatie van het economisch pessimisme van de centrale bank, en het uitblijven van een renteverlaging raakte vooral de technologie-aandelen hard. De Nasdaq-index viel met 4,3 procent naar 2511 punten. Dat is 51 procent onder het record van 5.133 punten begin dit jaar, en de laagste stand sinds augustus 1999. Met name de technologiesector in Europa viel vanmorgen solidair met de Nasdaq mee.

Toch had niet mogen worden verwacht dat Greenspan al zo vroeg tot actie over zou gaan. Sommige inflatierisisco's, zo stelde de Fed, duren voort, en bekeken moet worden hoe die risico's zich ontwikkelen. De inflatie staat nu op 3,4 procent, en dat is simpelweg te hoog. Alarmerender is dat de `kern-inflatie' de inflatie waaruit energie en voedingsmiddelen zijn weggelaten, óók oploopt en inmiddels 2,6 procent op jaarbasis bedraagt. Net als in Europa is er de kans dat de energieprijzen duurzaam gaan doorwerken in de prijzen van andere goederen, en van lonen - het tweede-ronde-effect. Gezien de opgelopen loonstijging tot boven de vier procent in de VS, kan Greenspan daar niet geheel gerust op zijn.

Bovendien is bekend dat Greenspan zijn bedenkingen heeft tegen het belastingplan van de aankomende president Bush. Die wil een belastingverlaging doorvoeren ter waarde van opgeteld 1.300 miljard dollar in de tien jaar vanaf 2002. Greenspan vindt, samen met zo ongeveer alle ander Westerse centrale bankiers, dat een begrotingsoverschot nodig is om de staatsschuld mee af te lossen. Daarmee kunnen dan de kosten van de vergrijzing te zijner tijd worden opgevangen.

Afgelopen maandag sprak Bush voor het eerst met Greenspan, en ondanks de joviale hartelijkheid waarmee hij voor de camera's na afloop de bankier het stof uit de schoudervullingen klopte, hield hij aan zijn belastingplan vast. Bush, en zeker zijn vertrouweling en oud-minister van Financiën James Baker, weten echter dat met Greenspan moeilijk ruzie te maken valt. De regering-Bush drong eind jaren tachtig sterk en publiekelijk aan op een renteverlaging, om te voorkomen dat de economie tijdens vader Bush' presidentschap in een recessie zou komen. Toen de recessie er eenmaal toch was, hekelden de Republikeinen Greenspan voor de traagheid waarmee die het rentebeleid versoepelde, en verslechterde de verhouding snel. Zelfs de traditionele lunches tussen de minister van Financiën Nicholas Brady en de centrale bankier stopten.

Veel Republikeinen denken nog steeds dat obstructie van Greenspan veroorzaakte dat de conjuncturele opleving in 1992 nét te laat kwam, en vader Bush zijn herverkiezing kostte.

Greenspan is er nog steeds, en benadert voor de gemiddelde Amerikaan inmiddels de status van een heilige. Zoon Bush zal zijn belastingplannen behoedzaam moeten spelen, om te zorgen dat de geschiedenis zich niet herhaalt. Greenspan zou ook in januari nog kunnen wachten met een rentestap. Al was het maar om te laten zien wie er op dit moment werkelijk de lakens uitdeelt in de Amerikaanse economie.