Fransen stoeien over `heldere lente'

Het Franse parlement buigt zich vandaag over een de verkiezingskalender van 2002. Geen formaliteit, maar een rechtstreeks duel tussen president Chirac en premier Jospin.

De Assemblée Nationale stemt vandaag over een wetsontwerp van de regering-Jospin over omkering van de verkiezingskalender in het voorjaar van 2002. Het gaat om een wijziging van een eenvoudige organieke wet. Wordt de huidige kalender aangehouden dan zullen de parlementsverkiezingen in maart plaatshebben en die voor het presidentsschap in april. Volgens de regering is dat in strijd met de geest van het door generaal Charles de Gaulle in 1958 ingestelde presidentiële systeem van de Vijfde Republiek. De staatsrechtelijke ,,logica'' vereist naar de mening van de regering dat eerst de president wordt gekozen en pas daarna het parlement.

Tegenstanders, aangevoerd door president Jacques Chirac, zeggen dat de regels van het spel gerespecteerd moeten worden en verdenken de socialistische premier Lionel Jospin ervan alleen maar op eigen gewin uit te zijn. Jospin ontkende dit in het gisteren begonnen debat over de wijziging en zei dat niemand kan voorzien ,,wie deze of gene volgorde voordeel oplevert''. In het parlement, dat een motie verwierp van Chiracs partij RPR, tekende zich gisteren een meerderheid af van de socialistische partij met enkele rechtse partijen voor omkering van de kalender.

Eind vorige maand raakte het al langer sluimerende debat over omkering van de kalender in een stroomversnelling door de onverwachte bijdrage van Jospin die ,,een heldere lente'' zei te wensen en daarmee te kennen gaf voorstander te zijn van omkering. Rechts kwalificeerde Jospins wens direct als ,,electoraal geknoei''. Vorige week zei ook president Chirac tegen een wijziging te zijn, omdat de verkiezingen dichtbij zijn, een dergelijke beslissing niet ,,in allerijl'' genomen moet worden en niet ingegeven hoort te zijn door ,,persoonlijke motieven''.

De huidige verkiezingsvolgorde is het resultaat van toeval. Volgens het normale ritme van vijf jaar parlementair mandaat zouden de laatste parlementsverkiezingen in 1998 en de eerstvolgende pas in maart 2003 hebben plaatsgehad. Maar president Chirac ontbond het parlement in het voorjaar van 1997, in de hoop op een steviger rechtse meerderheid. Die opzet mislukte en er ontstond een linkse meerderheid. Een ander gevolg was, dat de parlementsverkiezingen nu een jaar eerder vallen, en wel vlak voor de presidentsverkiezingen. Doordat ook de duur van de presidentiële ambtstermijn afgelopen september werd bekort van zeven naar vijf jaar, wordt de aldus ontstane ,,onlogische'' kalender onder normale omstandigheden een terugkerend euvel.

Het nadeel van de huidige verkiezingskalender zou voor Jospin zijn dat hij, ingeval van een nederlaag bij de parlementsverkiezingen, zich niet met goed fatsoen een maand later kan presenteren als presidentskandidaat. Voor zijn rivaal Chirac, met wie hij sinds 1997 ,,samenleeft'' in de zogeheten cohabitation, is dat nadeel vanzelfsprekend een voordeel. Bovendien zouden, zo is de verwachting van het Élysée, bij handhaving van de huidige kalender de rechtse presidentskandidaten François Bayrou, Alain Madelin en Charles Pasqua minder steun verkrijgen, omdat rechts er in dat geval belang bij zou hebben de gelederen gesloten te houden.

Zo wil dus nu de ironie, dat de anti-gaullist Jospin pleit voor een herstel van gaullistische waarden en de gaullist Chirac daar tegen is. Jospin heeft belangrijke medestanders ter rechterzijde, zoals oud-president Valéry Giscard d'Estaing, van wiens partij UDF naar verwachting minstens een derde deel voor het wetsontwerp zal stemmen. De PCF, de communisten en de Groenen, beide opgenomen in de breed-linkse coalitie van Jospin, zullen anderzijds tegenstemmen omdat zij tegen ,,presidentialisering'' van het politieke systeem zijn.