Volle zalen met kerst voor Bach en Monteverdi

Tussen de talloze kerstcomposities waarin engelen zingen, sterren wijzen en Wijzen aanbidden, zijn Bachs Weihnachts-Oratorium (1735) en de Vespro della Beata Vergine (1610) van Monteverdi steunpilaren van liturgische vreugd en muzikaal meesterschap. Inhoudelijk hebben beide werken behalve het onderwerp weinig gemeen. Bach maakte bestaande muziek pasklaar voor teksten uit het Lucas- en Mattheus-evangelie, Monteverdi bundelde een verzameling zeer diverse vespers rondom het thema Maria.

Het Concertgebouw wijdt dit seizoen een kleine serie aan kerstconcerten. Als afsluiting van het Bachjaar en opmaat tot kerst, nieuwjaar en driekoningen was de Academy of Ancient Music onder Paul Goodwin dit weekeinde te gast voor een integrale uitvoering van Bachs Weihnachts-Oratorium, verdeeld over twee avonden. The Academy of Ancient Music kleurde het verhaal van de volkstelling, de herders en de engel zaterdagavond in opvallend milde tonen. De eigenheid van het ensemble gaat niet schuil in barokke wendingen en krullen, maar in een noot voor noot zorgvuldig uitgewerkte frasering.

Vooral de Hirtenmusik waarmee de tweede cantate (Am zweiten heiligen Weihnachtsfeiertage) begint, werd ingevuld met lieflijk, teder wiegend spel. Het achttienkoppige koor van de Academy realiseerde daarbij een volle, heldere klank met een aan het orkest gewaagde nauwkeurigheid in de dynamiek, maar iets minder fraai afgewerkte dictie en uitspraak. Van de vier solisten maakte vooral tenor Paul Agnew indruk met zijn robuuste, verhalende invulling van de evangelist-partij, waarbij hij slechts in de aria Frohe Hirten, eilt, ach eilet aan zuiverheid inboette onder invloed van het wel erg letterlijk genomen ijltempo.

De kerstserie trekt een eigen en buitengewoon talrijk publiek, dat de Grote Zaal voor de eerste twee delen van het Weihnachts-Oratorium vrijwel tot op de laatste extra stoel vulde. Ook voor de selectie uit Monteverdi's Maria Vespers door de Nederlandse Bachvereniging onder Jos van Veldhoven bleek de Grote Zaal zondagochtend overvol, en werd op sommige rijen besmuikt devoot meegefluisterd met het door bas Harry van der Kamp bezwerend gezongen Gloria Patri.

Paul Goodwin ontblootte Bachs muzikale verassingen meer zorgvuldig dan gretig, Jos van Veldhoven benaderde Monteverdi's Vespers eveneens secuur, maar droeg daarbij bovendien een groot plezier in de tekstschilderingen en onverwachte muzikale wendingen over. Tussen het levendig spelende ensemble – aangevuld met blazers van Concerto Palatino-koor en het zestal solisten, stelden tenoren Robert Getchell en Julian Podger in het Magnificat een weinig teleur door hun wat fladderende weergave van de lange, melodische lijnen. Licht, helder en engelachtig sprankelend klonken daarentegen de samenspraken tussen sopranen Johanette Zomer en Ann Hallenberg. Zij lieten dissonanten druilen, chromatiek schuren en gaven zo de aanstekelijke levendigheid van de uitvoering vleugels.

The Academy of Ancient Music o.l.v. Paul Goodwin m.m.v. Nancy Argenta, Hilary Summers, Paul Agnew, Gerard Mosley. J.S. Bach: Weihnachts-Oratorium. Gehoord: 16/12 Concertgebouw, Amsterdam.

De Nederlandse Bachvereniging o.l.v. Jos van Veldhoven m.m.v. Johanette Zomer, Ann Hallenberg, Julian Podger, Robert Getchell, Harry van der Kamp. Monteverdi: Mariavespers. Gehoord: 17/12 Concertgebouw, Amsterdam. Herh.: 19/12 Concertzaal Tilburg; 20/12 Vredenburg Utrecht; 21/12 MC Frits Philips Eindhoven; 22/12 Concertgebouw Haarlem; 23/12 Grote Kerk Naarden.