`Rock die een gevoelige snaar durft te raken'

De Ierse groep JJ72, die begin volgend jaar in Groning optreedt, wordt onder andere gekenmerkt door de hoge, indringende stem van Mark Greany. Zijn zuivere falset wordt niet door iedereen gewaardeerd. ,,Met dat soort treurige macho-meningen heb ik absoluut geen geduld.''

Woog Janis Joplin 72 kilo toen ze stierf aan een heroïne-overdosis? Hield Jesse Jackson in 1972 een historische toespraak? Of schreef Joe Jackson 72 mooie liedjes?

Zanger en gitarist Mark Greaney zwijgt in alle talen, als we hem de mogelijke betekenissen van de naam van zijn Ierse popgroep JJ72 voorleggen. Alleen híj weet wat die afkorting betekent, en hij houdt het mysterie liever in stand.

De drie groepleden zijn hun tienerjaren nog maar net ontgroeid, en voor zo'n jonge groep maken ze opvallend volwassen popmuziek. Hun (titelloze) cd met de singles October swimmer en Oxygen behoort tot de sterkste debuten van het jaar. Belangrijkste troef is de indringende stem van Mark Greaney, een poëtische koorknaap in een rockgroep die tot vervelens toe met Radiohead en Joy Division wordt vergeleken. Daarmee is nog niet half gezegd hoe meeslepend JJ72 kan klinken, vooral door de onderhuidse folkinvloeden die in hun Ierse rockmix zijn doorgedrongen.

JJ72 stond geprogrammeerd op het recente Crossing Border-festival, maar daar moesten ze verstek laten gaan door stemproblemen van de zanger.

,,Wij Ieren mogen bekend staan om onze traditie van luidkeels zingen in de pub'', zegt Greaney, ,,maar ik kom uit een minder uitbundige muziekomgeving. Mijn stembanden waren nog niet gewend aan de druk van een tournee, waarbij je avond aan avond geacht wordt om tot op de bodem van je kunnen te gaan. Als er een Ierse traditie is waar wij in passen, dan hoop ik dat die intelligenter is dan het zoete gekweel van de jongensgroep Westlife. Zij laten zich voorstaan op hun Ierse roots, maar ik hoor geen verschil met al die andere jongensgroepen.''

Mark Greaney heeft een haat-liefdeverhouding met zijn woonplaats Dublin, waar hij zich los moest maken uit de verstikkende schaduw van U2, het grootste popfenomeen dat Ierland ooit heeft voortgebracht.

,,Dublin heeft de afmetingen van een dorp, maar als toeristische trekpleister is het net zo'n wereldstad als Amsterdam of Parijs. De muziekscene is geconcentreerd rond U2's Windhill Lane-studio. Het zijn vooral bezoekende muzikanten en fans die zich daar ophouden. Als lokale band hadden wij er niets te zoeken.''

JJ72 kwam voort uit de schoolband waarin Greaney en drummer Fergal Matthews elkaar troffen. Bassiste Hillary Woods kon nog nauwelijks spelen, maar haar rol in een toneelvoorstelling op school maakte voldoende indruk om haar bij de band te vragen. ,,We zijn samen gegroeid in een muzikale visie die gelijk op ging met de ontwikkeling van onze speltechnische vaardigheden. Ik denk dat we daarom een eigen geluid konden ontwikkelen, zonder nadrukkeljke voorbeelden uit het recente popverleden. We spelen weleens een liedje van de folkzanger Nick Drake, maar die was al dood toen wij geboren werden. De Britpop van groepen als Travis en Coldplay staat heel ver van ons af.''

Het succes van JJ72 heeft hem niet verrast, zegt Greaney met de arrogantie van een beginnende popster. ,,We zijn blij dat we al op jonge leeftijd een publiek hebben gevonden, maar de uitgangspunten waren er al veel eerder. In mijn hoofd had ik me al een voorstelling gemaakt van een bestaan als popmuzikant, en voor de spiegel oefende ik alle bewegingen. Dit is nog maar het begin, want ik ben nog lang niet tevreden over alle nummers van onze cd. Het kan allemaal nog veel beter.''

JJ72 is een echte live-band, benadrukt Greaney, die geen kunstgrepen uithaalt om het breed uitwaaierende geluid van de cd op het podium te reproduceren.,,We zijn met z'n drieën en dat betekent automatisch een wat ruwere benadering van muziek die in de studio met violen of met technische hulpmiddelen zoals overdubs is uitgevoerd. Daar staat tegenover dat live spelen een vorm van opwinding met zich meebrengt, die zich met geen mogelijkheid op een cd laat vangen. Als je een akoestische gitaar met genoeg passie bespeelt, dan klinkt het vanzelf veel voller dan wanneer je met een slap handje over de snaren aait. Wij hebben er bewust voor gekozen om geen gastmuzikanten mee op tournee te nemen, omdat we daar ons bandgevoel geweld mee zouden aandoen. Veel van onze favoriete bands bestaan uit een trio. Nirvana was ons grote voorbeeld: drie muzikanten die zo gepassioneerd mogelijk samen speelden.''

Over het poëtisch gehalte van zijn teksten wil Mark Greaney niet al te hoogdravend doen. ,,Op goede dagen schrijf ik pure poëzie, maar dat staat niet altijd garant voor de beste popsongs. Ik schrijf mijn teksten vanuit een soort stream of consciousness, zonder me op het terrein van James Joyce te willen begeven. Een poptekst is in het algemeen simpel en direct, anders hou je er de aandacht niet mee vast. Ik kan de kracht van een tekst pas op waarde schatten als ik de muziek erbij hoor. Bij het maken van nieuwe nummers is dat vaak een kwestie van uitproberen: eindeloos jammen en schuiven met akkoorden, totdat alle noten op de juiste plaats vallen bij de woorden die ze begeleiden.''

Zijn zuivere falset wordt niet door iedereen gewaardeerd, vertelt Greaney licht verontwaardigd. ,,Er was zelfs een recensent die beweerde dat ik geen ballen zou hebben, een predikaat dat hij meteen ook van toepassing vond op onze muziek. Met dat soort treurige macho-meningen heb ik absoluut geen geduld. Er is juist weer ruimte voor rockmuziek die een gevoelige snaar durft te raken, in contrast met het stoere geschreeuw dat door sommigen voor echte rock & roll wordt versleten. De prachtige muziek van Jeff Buckley heeft mij gesterkt in de mening dat popmuziek vanuit de ziel behoort te komen, en niet vanuit de mannelijke geslachtsorganen. Wat niet wegneemt dat ik een vurig liefdeslied als Oxygen kan zingen. Daarin beweer ik dat echte liefde belangrijker is dan zuurstof, op de planeet waar ik vandaan kom.''

JJ72 (Lakota/Sony Music 4997082). Concert: 5/1 Eurosonic-festival Groningen.