Jazz gedijt nog steeds in het café

De jazz is in Nederland de laatste dertig jaar behoorlijk georganiseerd geraakt. Er is een beroepsvereniging van musici (BIM), er zijn speciale stichtingen, opleidingen, concoursen en prijzen. Concertzalen die zichzelf respecteren hebben er een plaats voor ingeruimd en verkopen ook jazzmuziek per abonnement.

Niet iedereen is blij met deze ontwikkeling. Er zijn fans die van mening zijn dat de toegenomen formalisering de jazz heeft beroofd van zijn grootste kracht: de spontane improvisatie die ontstaat als musici elkaar toevallig ontmoeten. Voor hen en de musici die dat oordeel delen, zijn er in de meeste steden plaatsen waar de jazz nog gedijt als in de goede oude tijd. Bijvoorbeeld in café De Engelbewaarder in Amsterdam, waar het er ook nog uit ziet als toen. Het piepkleine podium aan de straatkant staat propvol en wie wil weten wie er speelt moet niet bang zijn voor getrek en geduw.

Maar het is moeite die loont, want het maakt snel duidelijk hoe het komt dat de muziek bij binnenkomst, anders dan bij de meeste sessies, zo opvallend homogeen klinkt. Bassist Jacko Schoonderwoerd, saxofonist Sean Bergin (Boy Edgar prijswinnaar 2000), drummer Martin van Duynhoven (idem 1984) en saxofonist Paul Stocker kennen elkaar langer dan een blauwe maandag. Als leden van de Maiden Voyage Big Band beleefden ze twee jaar geleden zelfs samen een Night in Torremolinos, een cd voor BVHAAST.

Dat de muziek ook in kwartetformaat floreert is niet te danken aan een wonder maar aan bandleider, componist en conservatorium-docent Paul Stocker, een alerte organisator. Pas als deze hechte club uiteenvalt in toevalsformaties van allerlei aard groeit er een echte `jam session'- sfeer met alle risico's van dien. Zo blijkt Jerome Kerns kassucces All the Things you are voor jonkies nog veel geheimen te bevatten.

Dat je er toch nog iets wijzer van word, is te danken aan Paul Stocker die er aan het eind een volmaakt passend Fly me to the Moon doorheen vlecht. Er wordt op het podium veel overlegd en dat is begrijpelijk, er zijn generaties te overbruggen. Dat Thelonious Monks Well, you needn't er tamelijk goed uitkomt is verrassender dan dat de Blues Walk ook hier klinkt als een flets tussendoortje.

Work Song, de oude souljazz-kraker van wijlen trompettist Nat Adderley, waar hoor je die nog? In het café op zondagmiddag waar jazzmusici zich nog kunnen permitteren een fout te maken zonder dat iemand sist of `foei' roept. En waar ze keihard moeten werken aan hun toon omdat er geen microfoons staan en het hijsende cafépubliek er ongenadig luid doorheen praat. Exact de situatie van dertig jaar geleden dus? Bijna. Er wordt aanmerkelijk minder gerookt.

Concert: Jazz Session. Gehoord: 17/12 Café De Engelbewaarder, Amsterdam.