Acht uur hel

Voor wie nog dubt over de aanschaf van een vertaling van La Divina Commedia van Dante Alighieri (de recentste op rijm is van Ike Cialona en Peter Verstegen; ƒ135,- , na 1 januari ƒ150,-) kan binnenkort acht uur lang in de stemming komen. Op Radio 5 kan de afdaling van Dante in de hel met zijn Latijnse gids Vergilius worden meegemaakt; in 34 canto's gaat Dante tot de bodem van het inferno. Deze canto's of zangen, die ieder 8 à 8,5 minuut duren, worden circa vier keer per uur integraal voorgedragen door acteur Joop Keesmaat van het RO Theater. ,,Keesmaat is een klassiek geschoolde acteur die ook in stukken van Vergilius heeft gespeeld en de zangen heeft ingesproken'', zegt bedenker en regisseur van de marathonuitzending Louis Houët.

Van Dante's werk zijn inmiddels in het Nederlands ruim tien vertalingen verschenen. Houët gebruikt in zijn uitzending de vertaling van Jacques Janssen uit 1999, die begint met de zinnen: Midden in het leven was ik van het rechte pad geraakt. Toen ik mij hervond, stond ik in een donker bos. De cultuur- en godsdienstpsycholoog Janssen zal, als een soort Vergilius, rechtstreeks uitleg geven en vragen van luisteraars en internetters (www.kro.nl/dante) beantwoorden. Houët: ,,We hebben daarvoor in de uitzending drie uur de tijd. De 34 zangen nemen in totaal vijf uur in beslag.''

Dante schreef zijn hoofdwerk nadat hij door allerlei politieke twisten in 1302 uit zijn woonplaats Florence was verbannen. Hij beschrijft in 100 zangen zijn tocht door de hel, purgatorium (louteringsberg) en paradijs. Hij had genoeg reden veel van zijn tijdgenoten in de hel op te bergen. En dat doet hij dan ook. Dante zag de hel als een grote conische trechter met aan de binnenzijde negen galerijen. Zondaars die lager zitten worden met steeds gruwelijker pijnen gestraft. Tijdens zijn poëtische rondgang in het hiernamaals komt hij galopperende centauren tegen, praat hij met bloedende bomen, worden oplichters met kokend pek gaargestoofd, ziet hij graaf Ugolino aan het hoofd van de aartshertog van Pisa knagen en eindigt hij bij Lucifer die vastgevroren zit in een enorme ijsmassa.

Houët kreeg het idee voor de uitzending toen hij een aantal jaren geleden een documentaire over de dichters Petrarca en Boccaccio maakte. Hij diende bij het Stimuleringsfonds voor culturele omroepproducties een verzoek voor subsidie in, maar dat werd om onduidelijke redenen afgewezen. Van zijn werkgever de KRO mocht hij het plan toch uitvoeren. Bijna drie maanden is hij met het project beziggeweest.

In achttien sessies van vier uur zijn de canto's in Studio Byton in Loosdrecht opgenomen. Daarna heeft vormgever Fried Peterz de door Keesmaat voorgedragen tekst voorzien van `helse' geluidsfragmenten, klassieke muziek en zelfs house. ,,Daar hebben we 18 sessies van vier uur aan gewerkt.''

Dat in de uitzending vragen over de tijd van Dante zullen komen, staat voor Houët buiten kijf. ,,Het werk is zeer encyclopedisch en heeft tal van geografische verwijzingen. En passant geeft Dante een prachtig beeld van de theologie, astrologie, wetenschap, filosofie en politiek in die tijd.''

Houët weet niet precies voor wie hij het programma maakt. ,,Het Radio 5-publiek is heel divers. Het varieert van academici tot gewoon geïnteresseerde luisteraars. Ik houd er rekening mee dat er luisteraars zijn die na een paar uur luisteren stoppen en later op de dag weer terugkomen. Dat is helemaal niet erg. Bovendien is het zo dat de zangen op internet komen en daar nog enkele weken te beluisteren zullen zijn.''

Natuurlijk hoopt de programmamaker dat zijn uitzending succesvol zal verlopen en dat hij nog eens de kans krijgt de twee resterende delen van De Goddelijke Komedie over de louteringsberg en het paradijs te maken. ,,Ik zal blij zijn als dat gebeurt, maar misschien is dat wel van díe wereld.''

Vijfde verdieping, woensdag 27 december, Radio 5, 9.02-17.00u.