Toyota blijft op eigen benen staan

Onafhankelijk en succesvol: Toyota is een gigant in de autoindustrie die (nog) niet aan overnames doet. Maar wel aan samenwerking.

Electronicagigant Sony en internetaanbieder America Online zijn de gesprekspartners van autofabrikant Toyota. Deze week werd bekend dat Toyota over onderlinge samenwerking praat. Een combinatie van de drie zou vervolgens dus een rijdende spelcomputer opleveren.

Elektronica is een van de poten waarop Toyota zijn toekomst wil bouwen. Het bedrijf is actief met autonavigatie, automatische tolbetaling, volledig onbemande stadsbussen en heeft ook geld geïnvesteerd in een van Japans mobiele telefoniebedrijven. Een tweede poot van het bedrijf is milieutechnologie. Het bracht als eerste een hybride auto (deels elektrische voortstuwing, deels met verbrandingsmotor) op de markt en werkt hard aan fuel cells waarbij het alleen DaimlerChrysler als echte concurrent beschouwt. Ook investeert het bedrijf in de ontwikkeling van biologisch afbreekbaar plastic uit zoete aardappelen, waarvan binnenkort de productie in Indonesië begint. Natuurlijk is het de bedoeling dat milieubewuste maatregelen op termijn ook geld opleveren, bijvoorbeeld door lager energieverbruik in de fabrieken. Net als de concurrentie is Toyota hard bezig kosten te drukken.

Maar Toyota doet dit op eigen benen en niet, zoals de concurrentie, door schaalvergroting via overnames. Dat is het opvallende aan de overgebleven onafhankelijke Japanse autoproducenten, naast Toyota ook Honda. Ze zijn inderdaad onafhankelijk. Nissan en Mitsubishi, wegens torenhoge verliezen overgenomen door respectievelijk Renault en DaimlerChrysler, behoorden tot stereotype conglomeraten gecentreerd rondom een bank.

Deze conglomeraten (keiretsu) zijn feodale domeinen. Een nieuwe werknemer wist als hij als 22-jarige afgestudeerde binnenkwam precies hoe de volgende veertig jaar van zijn leven eruit zouden zien. De overnames van Nissan en Mitsubishi tonen het failliet van dit systeem: men was niet in staat zich aan te passen aan de veranderende omgeving na het barsten van de `zeepbel' tien jaar terug.

Toyota produceerde al voor de oorlog auto's en werd groot met de just-in-time-productie waardoor voorraden konden worden beperkt en dus kosten gedrukt. Gevestigd in het conservatieve bolwerk rondom Nagoya bewaarde het altijd afstand tot de grote keiretsu. Inmiddels is de stad waar het hoofdkantoor staat omgedoopt tot Toyota Stad.

De afgelopen jaren is natuurlijk de vraag gerezen wat Toyota en Honda doen in de voortschrijdende consolidering in de auto-industrie. ,,We bidden dagelijks dat de Amerikaanse economie het goed blijft doen,'' zegt een werknemer van het relatief kleine Honda, dat het moet hebben van een jeugdig imago. Terugvallende verkopen in de VS zouden Honda kunnen dwingen ook een grote broer op te zoeken.

Rondom Toyota zoemden de afgelopen twee dagen geruchten toen bleek dat topman Hiroshi Okuda een onderonsje heeft gehad met Jacques Nasser van Ford. Volgens twee Japanse kranten gingen de gesprekken over gezamenlijke ontwikkeling van een klein model voor de Europese markt, uitwisseling van milieuvriendelijke technologie en de verkoop van Ford auto's in Japan. De bedrijven doen geen mededelingen hierover.

Gezien de bestaande verbanden lijkt het echter eerder op een spreiding van de samenwerking dan een aanstaand huwelijk, zoals de laatste jaren zoveel voorkomt in deze tak.