Koninklijke spelletjes

Met combinaties van aandelen en opties kan je het risico en rendement van een positie vooraf berekenen. Kies voor een beweeglijk, populair fonds met meerjarige opties. Wie – op papier – de proef op de som wil nemen met bijvoorbeeld 15.000 gulden, kan de volgende vijf voorbeelden meespelen.

We kiezen voor KPN, Koninklijke PTT Nederland. Laagste koers in de afgelopen twaalf maanden 13,96 euro op 4 december 2000, hoogste 75,62 op 6 maart 2000. Reden om te kiezen voor een niet-pessimistische strategie. Dus optimistisch en/of neutraal. De koersen zijn van begin deze week. Transactiekosten blijven buiten beschouwing. Vrijdag deed KPN 15 euro, waardoor de aandelen en call-opties goedkoper zijn, maar de put-opties duurder. Dat vereist meer denkwerk bij het volgen van de voorbeelden.

1

Koop 400 aandelen op 17 euro. Dit is de simpelste haussetransactie voor geduldige optimisten die KPN op termijn weer zien stijgen. Intussen ontvang je dividend. Wordt KPN eventueel overgenomen, dan zit je eerste rang. De koopprijs is circa 15.000 gulden. De mogelijke winst is onbeperkt. Stel je voor dat de koers weer naar de 75 euro gaat! Het theoretische verlies bedraagt 15.000 gulden, plus kosten. Maar dat geldt alleen als KPN niets meer waard is, en je tot het bittere eind niet wilt verkopen.

2

Koop 4 callopties. Een haussetransactie met beperkte looptijd. KPN moet stijgen binnen de looptijd van de optie. Dat maakt de keuze lastig. Welke afloopdatum kies je? We nemen de call oktober 2001 (looptijd nog 10 maanden) met uitoefenprijs 17,50 euro, 0,50 boven de beurskoers. De optie kost 300 euro per contract op 100 aandelen. Totaal voor 4 calls 1.200 euro, of 2.640 gulden. De mogelijke winst is ook hier onbeperkt. Het maximale verlies 2.640 gulden, althans als je niets doet.

3

Schrijf 4 putopties. Een lichte hausse, een wat neutrale positie. We schrijven de put oktober 2001 uitoefenprijs 17,50 euro, wat 340 euro per contract oplevert. In totaal 3.000 gulden. Daar staat tegenover dat KPN tot de derde vrijdag in oktober niet ver onder de 17,50 mag dalen. Daalt de koers sterk, dan moet de schrijver mogelijk 400 aandelen op 17,50 euro (minus 3,40 optiepremie) kopen. Daarna geldt voor de ontvangen aandelen de strategie van punt 1. De winst bedraagt ten hoogste 3.000 gulden (minus kosten) wanneer KPN in oktober boven de 17,50 staat.

4

Koop 400 aandelen en schrijf 4 callopties. Een neutrale strategie. Je koopt 400 aandelen KPN (zie punt 1) en schrijft 4 calls oktober 2001, uitoefenprijs 17,50 euro, optieprijs 3 euro. Bij punt 2 worden deze opties gekocht, hier geschreven. Dit impliceert de eventuele plicht de stukken te verkopen op 17,50. Eigenlijk op 20,50 euro, want je moet de ontvangen optiepremie van 3 euro er bijtellen. Geen slechte afloop. De voordeligste afloop biedt een KPN-koers onder de 17,50: de optiepremie is binnen en de stukken blijven in de tas. Een fikse koersstijging wordt afgeremd door de optie-uitoefenprijs. Dat is het grootste nadeel. Daarom is dit een neutrale strategie.

5

Koop 200 aandelen, schrijf 2 callopties, schrijf 2 putopties. Een neutrale interessante strategie voor gevorderden, waarin de strategieën 1, 3 en 4 samenkomen. Schijnbaar vol risico's door de geschreven opties, maar het valt mee. Je schrijft 2 calls en 2 puts oktober 2001, 17,50 en ontvangt daarvoor circa 2.800 gulden aan premie. Daar staat een `risico' tegenover. Bij een fikse koersdaling worden de puts uitgeoefend en krijg je als schrijver 200 KPN'n aangelapt. Dan val je terug in een combinatie van strategie 1, maar met 200 aandelen, en strategie 4, maar met 200 aandelen en 2 calls. Gaat de koers flink omhoog, dan moet je mogelijk de 200 KPN op 17,50 euro verkopen. Dan blijven de 2 geschreven puts over, vergelijkbaar met strategie 3. De voordeligste afloop biedt een (theoretische) KPN-koers op 17,50 euro precies: de optiepremie is binnen en je houdt die 200 stukken.

Wie geen affiniteit (meer) heeft met KPN, kan deze spelletjes spelen met Koninklijke Olie, Philips, ING, ABN Amro en enkele ander grote fondsen. Een ieder mag de uitoefenprijzen en afloopdatums naar eigen goeddunken aanpassen.