Fiscale kansen voor avonturiers

Onder de nieuwe inkomstenbelasting doet het er niet meer toe hoeveel rendement men op zijn vermogen maakt. Toch staat de overheid niet helemaal onverschillig tegenover de keuzes van haar burgers. Wie zijn geld steekt in projecten die de wetgever aanstaan, hoeft minder belasting te betalen.

Vanaf de jaarwisseling geldt een nieuw belastingstelsel. Afgezien van een vrijstelling van 37.463 gulden per persoon (voor een echtpaar 74.926 gulden, nog te verhogen met 5.000 gulden per minderjarig kind) betaalt men over het netto-vermogen 1,2 procent belasting; de vermogensrendementsheffing. Die regeling vervangt zowel de vermogensbelasting als de inkomstenbelasting over de inkomsten uit dat vermogen zoals rente en dividend. Deze verdwijnende heffingen bevoordelen sommige beleggingen.

In reactie op de enkele jaren geleden nog indringende roep om vergroening van het belastingstelsel, kwam de wetgever met een fiscaal steuntje in de rug voor mensen die geld in natuurvriendelijke beleggingen stoppen. De belastingfaciliteit bestaat uit een vrijstelling voor zowel de vermogensbelasting als de inkomstenbelasting. Daaronder valt de dividendbelasting. Bij lang niet alle groene beleggingen levert deze vrijstelling voordeel op. Bedrijven bieden pas een hoog dividend als ze veel winst maken en die winst niet helemaal voor nieuwe investeringen hoeven te gebruiken. Bedrijven die voldoen aan de criteria voor groene beleggingen zijn vaak jonge ondernemingen die jarenlang in de verliezen zitten en eventuele winst hard nodig hebben binnen het eigen bedrijf. Bij het opzetten van het nieuwe stelsel hanteerde de wetgever genadeloos het rode potlood bij het aanpakken van belastingfaciliteiten.

De groene beleggingen overleefden de slachting. En dat op een manier waar de belegger garen bij spint. Het netto-vermogen dat men in de groene belegging steekt, blijft vrij van vermogensrendementsheffing. Het dividendrendement speelt geen rol meer. Deze vrijstelling geldt maximaal voor een investering van 103.539 gulden. Dan gaat het om de marktwaarde van de investering. Veel beleggers steken hun geld niet rechtstreeks in een groen doel maar investeren in fondsen die op hun beurt investeren in door het ministerie van Financiën erkende groene beleggingen.

Men kan ook krediet verschaffen aan projecten in het belang van de bescherming van het milieu, waaronder natuur en bos. Die kunnen zowel rechtstreeks als via een bank worden verstrekt. Daarnaast vallen ook bepaalde sociaal-ethische beleggingen onder de nieuwe faciliteit. Zulke beleggingen worden aangeboden door banken die zich nagenoeg geheel toeleggen op de financiering van projecten tot verbetering van de voedselproductie en voedingsverbetering in ontwikkelingslanden.

Daarnaast geldt de faciliteit ook meer in het algemeen de sociale, culturele en economische ontwikkeling in ontwikkelingslanden. De minister van Buitenlandse Zaken en die voor Ontwikkelingssamenwerking wijzen samen deze projecten aan. Dat is nog niet gebeurd. De vrijstelling voor deze laatste projecten gaat samen met die voor groene projecten. Dat betekent dat het gezamenlijk maximumbedrag van de belastingvrijstelling is gekoppeld aan een netto-waarde van de investering van 103.539 gulden. Gehuwden en wettelijk erkende partners kunnen hun vrijstelling op gezamenlijk verzoek op naam van één van hen stellen; die profiteert dan van de dubbele vrijstelling. Onder de nieuwe wet hoeft men over ontvangen dividend, rente of bonusaandelen geen belasting meer te betalen; dat geldt voor vrijgestelde en niet-vrijgestelde investeringen.

De wetgever heeft het niet gelaten bij deze twee beleggingsdoeleinden met een hoog ethisch gehalte. Hij heeft ook de zogenoemde Tante-Agaath faciliteit aangepast aan het nieuwe stelsel. Daarbij gaat het om zogenoemd durfkapitaal. In het nu aflopende stelsel bestaat voor leningen aan startende ondernemers al een beperkte faciliteit. Vanaf 1 januari 2001 is deze faciliteit omgezet in een vrijstelling in de vermogensrendementsheffing. Ook deze vrijstelling bedraagt 103.539 gulden met op verzoek verdubbeling voor gehuwden of andere partners. Deze vrijstelling en die voor maatschappelijk gewaardeerde beleggingen kunnen boven op elkaar komen. Daardoor kan een echtpaar in de vermogensrendementsheffing naast de standaardvrijstelling van 74.926 gulden extra vrijstellingen opbouwen tot een bedrag van 414.156 gulden. Bij elkaar bijna een half miljoen.

Onder de categorie van vrijgesteld durfkapitaal valt de achtergestelde lening aan een startende ondernemer. Die mag als eenmansbedrijf of zelfstandige werken maar het kan ook gaan om een besloten vennootschap. De belastinginspecteur beoordeelt, of de betrokkene kwalificeert als startende ondernemer. De ondernemer moet het geleende geld gebruiken voor de financiering van zijn bedrijfsuitrusting of voor zijn bedrijfspand. Verder moet de verstrekte lening aan een aantal eisen voldoen wat betreft de inhoud en registratie van het contract, de omvang van de lening, de zekerheid dat bij de terugbetaling andere schuldeisers voorgaan (achterstelling) en de hoogte van de rente.

De angst van de wetgever voor misbruik van de faciliteit druipt er van af. Die angst inspireerde ook tot de regel dat men geen vrijgestelde lening kan verstrekken aan de (huwelijks)partner en aan een persoon met wie men een onderneming drijft. Maar een lening van ouders aan hun kind kan wel onder de vrijstelling vallen.

Deze faciliteit heeft nog een andere kant. Als het startende bedrijf niet goed van de grond komt en de lening niet kan terugbetalen, wordt het leed voor de belegger door een aftrekpost een beetje verzacht. Hierbij gaat het niet om de vermogensrendementsheffing (box III) maar om de vertrouwde inkomstenbelasting (box I).

De aftrekpost die met de kwijtschelding van de lening samenhangt, wordt bepaald via een speciale formule. Die gaat uit van het gemiddelde van de lening op de begin- en de einddatum. Dan gaat het om de werkelijke waarde en die kan lager zijn dan het uitgeleende bedrag in guldens. De aftrek bedraagt 2,5 procent van dat gemiddelde. Dat is niet zo veel. Het werkelijke rendement van de aftrek is nog lager omdat de aftrekpost tegen het progressieve tarief wordt verrekend. Uiteindelijk is de fiscale pleister op de wonde niet veel meer dan één procent van het bedrag van de zeperd. Toch geeft de fiscus dat niet zo maar weg. De aftrek is pas mogelijk als de inspecteur in een formeel besluit heeft vastgesteld dat het kwijtgescholden bedrag van de lening niet meer te innen is.

Het blijft riskant geld te lenen aan een startende ondernemer. Maar men heeft de sympathie van de overheid, ook al is het voor ene flink deel symbolisch, aan zijn zijde. Het nieuwe stelsel biedt het voordeel dat men de relatief hoge rente die men op soort riskante leningen kan bedingen, belastingvrij in handen krijgt. Dat staat los van de belastingheffing over het uitstaande vermogen. De nieuwe belastingwet biedt avontuurlijke beleggers interessante kansen!

sociale

beleggers