`Crappy Xmas' in Luton

Bij de Vauxhall-fabriek in het Engelse Luton vallen ontslagen wegens bezuinigingen bij het Amerikaanse moederbedrijf General Motors.

`Happy Christmas', had er moeten staan. Een lunchcafé in Luton herschikte de losse rode letters deze week tot `This Crappy Sham' (deze stront-puinhoop). Het wordt een sombere kerst in Luton, vijftig kilometer boven Londen. Ruim 2.000 werknemers van de Vauxhall-autofabriek zullen niet terugkeren naar de productielijn van de Vectra, een personenauto met tegenvallende verkoopcijfers.

General Motors (GM), het Amerikaanse moederbedrijf, besloot de lijn te sluiten als onderdeel van een wereldwijde sanering waarbij 10.000 banen vervallen. Dat zelfde aantal valt in Luton nog eens extra: bij toeleveringsbedrijven en anderen die van Vauxhallsautofabriek afhankelijk zijn. Zelfs de universiteit houdt rekening met ontslagen, nu de grootste sponsor zich deels terugtrekt.

Met onmiddellijke ingang verdwijnen ,,enkele honderen'' arbeidsplaatsen, zegt een Vauxhall-woordvoerder. Begin 2002, als de Vectra toe was aan een opvolger, wordt de hele lijn ontmanteld. Het 95-jaar oude Britse merk verdwijnt (voorlopig) niet. Luton blijft Frontera-4x4's bouwen en Vivaro-bestelwagentjes.

In de grijze fabriek naast het vliegveld lassen nog steeds robots vonkend stukken chassis voor Vectra's. Het geluid is er zo hard dat de startende easyJet-Boeings er niet bovenuit komen. Aan het andere einde van de productielijn, een meanderende kilometer verder en dertig uur later, verlaat elke paar minuten met piepende banden een Vectra de hal. Met een links stuur heet hij Opel; zit het rechts, dan is het een Vauxhall.

Het sluitingsbericht kwam als een donderslag bij heldere hemel. Een half jaar geleden nog had Nick Reilly, Vauxhall-chef en GM-bestuurder, verzekerd dat Luton ook de opvolger van de Vectra mocht bouwen, terwijl GM 700 miljoen gulden voor modernisering van de fabriek beloofde. De rampspoed van de met sluiting bedreigde Rover-fabriek in Longbridge, de minst efficiënte autofabriek van Europa en het zorgenkind van het Duitse BMW, zou aan hen voorbij gaan, dachten de Vauxhall-werknemers. Deze week moest Reilly zijn personeel vertellen dat GM een ,,ruimhartige afvloeiingsregeling'' zou aanbieden en hulp bij omscholing. Het kon de pil niet vergulden. ,,Mensen hebben huizen gekocht, zijn gezinnen begonnen en hebben hun toekomst gepland in de waan dat hun baan veilig was,'' zei Andy Smith, een 44-jarige vader van drie kinderen tegen The Independent. ,,En wat doet Vauxhall? Get lost zeggen.''

De Vectra is de best verkopende auto in zijn categorie. Maar er zijn er wel twintig procent minder van verkocht, zegt Cromwell. Dat gegeven én de wereldwijde overcapaciteit in de autoindustrie (in Europa 6,4 miljoen auto's per jaar) dwongen GM Luton te sluiten.

Het Verenigd Koninkrijk is extra kwetsbaar voor saneringen. De talrijke buitenlandse overnames door Honda, Nissan, Mitsubishi, Ford, BMW en GM moesten van de Britse eilanden een springplank voor de Europese exportmarkt maken. Die markt valt nu tegen én is extra moeilijk bereikbaar door het dure pond, die de toch al kleine marges verder aanvreet.

Volgens Garel Rhys, hoogleraar autoindustrie aan de universiteit van Cardiff, maakt het Britse arbeidsrecht het ook makkelijker om Britse werknemers te ontslaan dan Duitse. Dat GM daarvoor kiest, is niet verbazingwekkend, zegt hij. Eerder dit jaar sloot Ford zijn Fiesta-lijn in Oost-Londen. De Japanners dreigen soortgelijke maatregelen te nemen en komen premier Blair periodiek vergeefs vragen om haast te maken met stappen naar de Europese muntunie. Alleen niche-merken zoals Land Rover (Ford) en Bentley (Volkswagen) doen het goed.

Behalve wat zachte leningen aan werknemers die zelf opstappen hoeft niemand in Luton veel hulp uit Downing Street te verwachten. ,,Oude industrietakken verdwijnen en nieuwe komen op,'' zei premier Blair koel tijdens de Rover-crisis. ,,De Britse werkeloosheid is nog nooit zo laag geweest als nu.'' Dat klopt: textiel, assemblage en landbouw krimpen; IT, pharmaceutica en de `verzorgingsindustrie' groeien als nooit tevoren. Maar voor oudere mannen in oudere sectoren is er geen kans op een nieuwe baan.

,,De bemanning van de Titanic deed prima werk, maar had geen invloed op wat er op de brug gebeurde'', zegt Rhys. In de ,,accelererende globalisering'' heeft de gure wind uit Detroit vrij spel. ,,Bedrijven willen maar één ding: overleven. Wat regeringen of vakbonden daarvan vinden, doet er steeds minder toe. Ford heeft tien jaar gewacht en liet de verliezen oplopen tot een miljard dollar per jaar. GM nam zijn beslissing in tien dagen. Dat is de echte les van Luton.''