Wonderbaarlijke wist-u-datjes

De schilder J.H. Lynch is nog steeds niet gevonden. Zijn ravissante zigeunerin – met de armen over de borsten gevouwen oprijzend uit een bosvijver – is door talloze reproducties een wereldberoemde verschijning geworden, maar de man zelf blijft een raadsel. Wel zijn er intussen meer werken van hem gevonden, waarvoor wellicht dezelfde vrouw heeft geposeerd. Ook is ontdekt dat er vier Lynch-schilderijen, waaronder een tot dusver onbekend exemplaar, aan de muur hangen in interieurscènes in de film A Clockwork Orange. Maar verder ontbreekt ieder spoor. ,,Het onderzoek wordt voortgezet'', meldt het zojuist verschenen nieuwe nummer van Furore – en zo hoort het.

Furore is het eenmanstijdschrift van Piet Schreuders, vormgever en schatzoeker van professie. Het verschijnt onregelmatig; pas als hij genoeg materiaal heeft en de tijd kan vinden er een blad van te maken, komt er weer een nummer uit. Het eerste verscheen 25 jaar geleden, en dit is nummer 20. Op het omslag staat het zigeunermeisje van Lynch, in een winterse bewerking. De sneeuw is, aldus een tekstje op de inhoudspagina, aangebracht met Typ-Ex.

,,Zonder meer een verzorgde wintermelange!'' zegt Schreuders in zijn voorwoord over de inhoud van dit nummer. Daarmee is de toon gezet: ironisch maar niet melig, en met vasthoudende ernst op zoek naar de feiten achter alles wat op het eerste gezicht te triviaal voor woorden is. Welke brilmonturen heeft John Lennon allemaal gedragen? Furore zoekt het uit en presenteert het resultaat op vijf pagina's. Welke scheldwoorden zijn verscholen achter de Chinese karakters in de Guust Flater-strip van André Franquin? Furore haalt er een kenner bij en levert de vertaling: ,,Stuk dubbele kind! Idiote druppel!! Je bent een smerige zeer!!'' Zijn de Amerikaanse

pocket-omslagen die James Avati na 1960 schilderde, minder goed dan zijn eerdere? Furore pleit voor een herwaardering en biedt een rijk geïllustreerde bibliografie van tien pagina's.

Uit de particuliere fascinaties van de hoofdredacteur-uitgever spreekt niet alleen een hang naar de onbeduidend ogende details, maar vooral ook een groot respect voor de anonieme ambachtslieden die onze omgeving vormgeven. Zie zo'n zoektocht naar Lynch en de stukjes over de constanten en de veranderingen in de logo's van Jumbo, de Beatles en S. Montag, en zie ook hoe Schreuders zijn eigen blad vormgeeft. Furore is ontworpen in de stijl van de mooiste tijdschriften van de twintigste eeuw, als pastiche en eerbetoon tegelijk. Op de achterpagina is bovendien de achterkant van de beroemde Gouden Boekjes te herkennen: een geel vierkant met de titels van voorgaande uitgaven, omlijst door speelse tekeningetjes. Het enige verschil is dat Schreuders er een lijst van eerder verschenen nummers van heeft gemaakt, onder de titel Oude Blaadjes.

Zo is het lastig uit te maken wat belangrijker is: het visuele genot of het leesplezier. Ik zou me kunnen voorstellen dat niet iedereen geïnteresseerd is in de verschillen tussen de originele tekst van het Amerikaanse kerstlied The first day of Xmas en de versie van Andy Williams. Of in het feit dat de Beatles op woensdag 15 januari 1964 op de Champs Elysées hebben geposeerd bij een winkel met een ansichtkaartenstandaard waarin een kaart staat, waarop de Champs Elysées vanuit precies datzelfde standpunt is gefotografeerd. Maar het is lastig in Furore iets over te slaan, want tot in de kleinste hoekjes zijn de wonderbaarlijkste wist-u-datjes te vinden.

,,Het onderzoek wordt voortgezet'' – dat is eigenlijk de lijfspreuk van dit blad.

Furore nr 20, distr. via Idea Books en Het Raadsel. ƒ17,50.

    • Henk van Gelder