Moraaltheologie rukt op

Hij is tégen condooms, tégen het homohuwelijk en tégen de nieuwe wet op de euthanasie. Het katholieke denken contrasteert met de heersende ,,zogenaamde liberale opvattingen'', zegt moraaltheoloog Frans Vosman. Door de morele dilemma's in de huidige tijd neemt het belang van zijn vakgebied toe. Tegelijkertijd ,,versmalt'' de discussie over de `grote' vraagstukken over God, geluk, goed en kwaad. ,,Over de écht belangrijke vragen in het leven kunnen we het blijkbaar niet met elkaar hebben.''

Onlangs is Frans Vosman (48) benoemd tot hoogleraar moraaltheologie aan de Katholieke Universiteit Utrecht (niet te verwarren met de Rijksuniversiteit), die plaats biedt aan zo'n 380 theologiestudenten. De toekomstige priesters, pastoraal werkers en catecheten kunnen dan het vak moraaltheologie volgen. Het instellen van een leerstoel met een hoogleraar is nieuw. Vosman: ,,Hierdoor krijgt moraaltheologie meer gewicht. De bedoeling is natuurlijk dat via deze leerstoel meer Nederlandse jongeren gaan promoveren.''

Bij de term moraaltheologie denk ik vooral aan wat bisschop Eijk op Rolduc doceerde over homosekseksualiteit. Geeft u eens een goede definitie.

,,Moraaltheologie gaat in op het goed en kwaad in het menselijk handelen, bekeken vanuit de traditie van het katholieke geloof.''

Maar de waarden van dat katholieke geloof zijn nogal dissident geworden, tegenwoordig.''

,,Dat is interessant, dat u dat zegt. In zekere zin geven katholieke opvattingen een kritiek op het quasi-liberale denken, bijvoorbeeld over de euthanasiewetgeving. Maar alleen kijken naar de contrasten levert niet veel inzicht op.

,,Het gaat om het bestuderen van de morele vraagstukken als zodanig. Daarbij kan de katholieke leer dienen als een soort lens, waardoor dingen duidelijker worden.''

Dat lijkt me niet echt verhelderend, een moreel probleem door één lens bekijken.

,,De katholieke kerk is een kerk van eeuwen. Ik besef dat ik niet als eerste over een moreel vraagstuk hoef na te denken. Maar dat betekent niet dat ik als het ware automatisch over de antwoorden beschik. Ik grijp niet terug op het `gelijk' van de katholieke kerk. Wel kan ik terugvallen op een zekere wijsheid. Ik heb een paar `bakens' bij het begin van het formuleren van een antwoord.''

Maar u formuleert toch gewoon hetzelfde antwoord als de Nederlandse bisschoppen, of het Vaticaan? Condooms, homohuwelijk, euthanasie: het mag allemaal niet.

,,Maar dat wil toch niet zeggen dat de inhoud van die antwoorden geen waarde heeft?''

Volgens u wordt moraaltheologie steeds belangrijker. Waarom?

,,Omdat morele vragen steeds belangrijker worden. Over de grote vraagstukken kunnen we het niet meer met elkaar hebben. In de huidige pluriforme maatschappij accepteren we heel snel dat iemand een andere opvatting heeft. Als je niet met elkaar kunt spreken over wat geluk is of wat de diepere zin is van het leven, spreek je met elkaar over euthanasie. Maar het is natuurlijk wel een enorme versmalling van de discussie.''

Maar moet de kerk zich wel bemoeien met individuele moraal? Kan de kerk zich niet beter bezighouden met de inhoud van het geloof?

,,Morele vragen gaan vaak over het samenleven van mensen en die kun je dus per definitie niet aan individuen overlaten, ook niet in een samenleving die het individu vooropstelt. Daarbij komt dat mensen zélf deze vragen stellen. Homo's vragen zich bijvoorbeeld af hoe ze hun relatie vorm en inhoud moeten geven. Het is de taak van de kerk om zich bij zulke vragen aan te sluiten.''