Boer gaat aan de computer

De LandbouwRAI 2000 staat deze week in het teken van de computerisatie.

Akkerbouwers A. Louws (35) en G. Blanken (31) kijken vol bewondering naar een bruin kastje, zo groot als een pinautomaat. ,,Over een paar jaar hoeven we zelf helemaal niks meer te doen op het land'', zegt Louws tegen de verkoopster van het apparaat. Ze knikt en legt uit dat het kastje gemakkelijk op elke tractor is te installeren. Het apparaat, een boordcomputer, kan werktuigen als een zaaimachine of een kunstmeststrooier aansturen. ,,Jullie hoeven straks alleen nog maar gas te geven'', zegt ze.

De verkoopster hoort bij de stand van het Nijmeegse bedrijf Louis Nagel, dat tractors en maaidorsers verkoopt. Het is een van de 330 bedrijven die hun nieuwste snufjes deze week presenteren op de LandbouwRAI in Amsterdam.

Computers zijn dit jaar het centrale thema. Een logische keuze, meent ing. G. Weijers, directeur van de Federatie Agrotechniek. Want de landbouw mechaniseert en computeriseert. Het sperma van topstieren is inmiddels via internet te bestellen, net als veevoer. In de kas zorgt de computer ervoor dat temperatuur en vochtigheid op peil blijven en dat de tomaten of parika's op tijd worden beregend. Bijna elke melkveehouder heeft inmiddels wel een melkrobot die niet alleen de koeien melkt, maar ook bijhoudt wanneer welke koe is gemolken en bovendien de kwaliteit van de melk voortdurend controleert. Ook de akkerbouwers ontkomen niet aan deze computerisatie, meent Weijers. ,,Het kastje regelt steeds meer.''

Zo bevat de gedemonstreerde boordcomputer een nauwkeurige bodemkaart. Het apparaat weet van elke tien vierkante meter grond hoe diep de klei zit, hoeveel zand de bodem bevat, wat de humussamenstelling is. De boer toetst in op welke stukken grond hij zaad wil uitzaaien en hoeveel.

Datzelfde doet hij voor de kunstmest en de bestrijdingsmiddelen. De boordcomputer is uitgerust met een global positioning system (GPS), dat in verbinding staat met een satelliet. De computer weet zo op elk moment, op enkele meters nauwkeurig, waar de tractor zich bevindt. Terwijl de tractor over het land rijdt, stuurt de computer de zaaimachine, de kunstmeststrooier of de spuitmachine aan. Dit alles gaat met een nauwkeurigheid waar de boer zelf niet aan kan tippen. Ten slotte meet de computer ook nog de opbrengst. Als die ergens tegenvalt, kan de boer voor dat stukje land de hoeveelheid kunstmest of bestrijdingsmiddelen aanpassen. ,,We gaan naar een nieuw type landbouw toe, de zogeheten precisie-landbouw'', zegt Weijers.

In de Verenigde Staten, Canada en Groot-Brittannië hebben veel boeren al een boordcomputer op hun tractor. Het systeem is voor hen rendabel omdat ze vaak honderden hectare land bezitten. Voor Nederlandse begrippen zijn dat enorme lappen grond. De gemiddelde Nederlandse boer kan de boordcomputer niet betalen.

Akkerbouwer Louws erkent dat. Hij bezit vijftig hectare land in het Gelderse plaatsje Batenburg. Daarop verbouwt hij vooral aardappelen en suikerbieten. Verdienen doet hij weinig. Terwijl het computersysteem zo'n 40.000 gulden kost. ,,Voor mij is zo'n investering onmogelijk.'' Volgens hem is de boordcomputer vooral interessant voor loonwerkbedrijven, die steeds meer taken overnemen van de kleine, individuele boer. Louws volgt inmiddels in de avonduren een studie bedrijfskunde. Wegens zijn slechte financiële situatie kijkt hij al een tijdje uit naar een andere baan.

Bij de stand van het bedrijf RBS Electronics bestudeert akkerbouwer L. Zijlma geïnteresseerd een tentoongestelde boordcomputer. Maar kopen wil hij er geen. ,,Je kunt er je opbrengst mee verhogen, maar wat heb je daaraan als je nu al tegen quota aanloopt'', zegt de aardappelteler uit het Drenthse Valthermond. ,,Voor mijn overschot aardappelen krijg ik zo weinig, dat loont de moeite niet.''

De jonge verkoper probeert hem ervan te overtuigen dat het niet alleen draait om opbrengstverhoging. Een akkerbouwer kan zich met de computer ook kosten besparen, omdat het apparaat preciezer en dus zuiniger met bijvoorbeeld kunstmest en bestrijdingsmiddelen omspringt. Bovendien kan een boer proberen om op goede stukken grond zijn opbrengst te verhogen, zodat hij slechtere stukken braak kan laten liggen. Daarvoor kan hij dan weer subsidie krijgen. Even later loopt Zijlma verder, niet overtuigd van het nut van de boordcomputer.

Weijers, van de Federatie Agrotechniek, meent dat het ook een kwestie van wennen is. Uiteindelijk zullen de Nederlandse akkerbouwers volgens hem wel ,,aan de computer gaan''.

De landbouw digitaliseert nu eenmaal. De boeren zullen met die ontwikkeling meemoeten. Weijers weet dat er al tractoren in ontwikkeling zijn die via GPS worden aangestuurd. ,,Daar hoeft niemand meer op te zitten'', zegt hij. Volgens hem verandert het werk van de boer ingrijpend door de digitalisering. Melken, ploegen, oogsten, het wordt allemaal gedaan door machines of loonwerkers. De boer kijkt van een afstand toe en zorgt ervoor dat alles in goede banen loopt, aldus Weijers. ,,De boer verandert van een arbeider in een manager.''