Architect culturele opening Iran weg

De Iraanse president, Mohammad Khatami, heeft uiteindelijk het ontslag geaccepteerd van zijn non-conformistische minister van Cultuur, Ataollah Mohajerani, een zwaargewicht in de hervormingsbeweging. Mohajerani, die sinds zijn aantreden in 1997 onder vuur van de conservatieve factie heeft gelegen, had al acht maanden geleden zijn ontslag aangeboden maar Khatami had tot dusverre geweigerd het te aanvaarden. Hij zou echter voor zware druk vanuit het conservatieve kamp, met name Opperste Leider ayatollah Ali Khamenei, overstag zijn gegaan. Het vertrek van de populaire Mohajerani, die als adviseur aanblijft, wordt in Teheran gezien als een zware slag voor de president.

In zijn ontslagbrief meldde Mohajerani dat hij het werken in het huidige klimaat ondraaglijk vond. ,,Wij hebben geen succes behaald dat onze natie, onze kunstenaars en schrijvers waardig is'', schreef hij. Mohajerani, een briljante intellectueel en architect van de opmerkelijke culturele renaissance in Iran, heeft het afgelopen jaar meer dan 30 kranten verboden zien worden die onder zijn bewind waren opgericht. De conservatieve rechterlijke macht heeft voorts talrijke liberale activisten gevangen gezet. Tegen Mohajerani's vrouw, Jamileh Kadivar, loopt een gerechtelijk onderzoek naar aanleiding van haar deelneming aan een conferentie in Berlijn in april, die door conservatieven is veroordeeld als in strijd met Irans islamitische beginselen. Kadivar werd in februari met een overweldigende meerderheid in het Iraanse parlement gekozen.

Khatami, die zelf het einde van zijn ambtstermijn van vier jaar nadert en nog niet heeft bekendgemaakt of hij een tweede ambieert, zei gisteren het ontslag met grote tegenzin te hebben aanvaard. Maar hij beloofde dat Mohajerani's erfenis zou voortleven. ,,Het spreekt vanzelf dat het pad naar duurzame ontwikkeling en naar het waarborgen van de vrijheid van gedachte en de menselijke rechten en waardigheid onomkeerbaar is.''

Onder Mohajerani kwam een ongekende persvrijheid in de Islamitische Republiek tot stand, als uitvalsbasis voor verdere hervormingen. Wie iets te melden had, richtte een krant of tijdschrift op en schreef waar het volgens hem op stond. Na de grote overwinning van de hervormingsgezinde factie in de parlementsverkiezingen, ging echter de rechterlijke macht, een van de laatste bolwerken van de conservatieven, in het offensief. Nu de charismatische Mohajerani (voorlopig? hij kan niet worden afgeschreven) weg is als minister, hebben de hervormers in deze oorlog een belangrijk verlies geleden.

Als zijn opvolger is benoemd zijn tweede man, Ahmad Masjed Jameii. In tegenstelling tot Mohajerani is Jameii niet controversieel. Hij heeft veel tijd besteed aan het bevorderen van de godsdienst.