Stieren achter de dijk

Je kunt het zo gek niet bedenken of er bestaat een club van. Wereldreizigers, bonsai-fans of biografen, allemaal hebben ze zich verenigd. Deel 3 in een serie: de vereniging van liefhebbers van het Spaanse stierengevecht.

Uit het pand van de SBK aan de Nieuwe Herengracht klinkt opgewekt geroezemoes. Binnen vloeit Spaanse wijn bij de opening van de tentoonstelling Tauromaquia, de kunst van het stierenvechten. Aan drie wanden hangen kleurrijke tekeningen, gemaakt door kunstenaar Ronald Sales. Ze geven het hele ritueel van de corrida weer: de binnenstormende stier, de banderilleros met hun gekleurde spiezen, de picadores te paard, de stierenvechter zwaaiend met zijn rode capa, het moment waarop hij op de horens wordt genomen, tot en met de triomfronde aan het slot. Sales, gegrepen door de tradities in de Spaanse cultuur, belandde tijdens studiereizen bij het stierengevecht. Sales: ,,Als kunstenaar raakte ik in de ban van de visuele schoonheid, de balletachtige bewegingen van de stierenvechter, maar ook van de hele ambiance.''

Die fascinatie voerde Sales naar `La Peña Taurina de Holanda', de vereniging van liefhebbers van het Spaanse stierengevecht. Een week voor de opening van de expositie treffen we elkaar in de kelder van een Amsterdams restaurant, met posters en foto's van stierenvechters aan de wanden. De avond bestaat uit een inleiding, vertoning van videobanden, drankje, hapje, praten. Over stierengevechten, over Spanje, en wat er verder ter sprake komt. ,,Het doel is inzicht te geven in de complexiteit van het stierengevecht en om mensen de gelegenheid te geven naar video's te kijken'', zegt voorzitter Pieter Hildering, die een boek schrijft over de corrida. ,,Maar het is geen open universiteit, het gaat vooral om de gezelligheid.''

Hildering begint met een korte lezing over de eerste video: een BBC-documentaire over de Engelsman Frank Evans (1948) die door de week keukens installeert en in zijn vrije tijd afreist naar Spanje om er stieren te bevechten. Al bijna 30 jaar lang. Zijn grote droom is door te dringen tot de prestigieuze arena Las Ventas in Madrid, maar het is niet waarschijnlijk dat hij dat ooit zal halen. Na de vertoning barst de discussie los. Hoe oprecht waren de bedoelingen van de filmmakers? Willen ze van het stierengevecht geen belachelijke vertoning maken? De leden zijn bijna allemaal Nederlanders, uit alle lagen van de bevolking, van zakenlieden tot studenten, wetenschappers, kunstenaars – mannen én vrouwen. Niet aanwezig, maar wel in het ledenbestand bevindt zich de cineaste van Spaanse afkomst Sonia Herman Dolz, maakster van de documentaire `Romance de Valentía' over stierenvechter Enrique Ponce.

Wat bezielt mensen om lid te worden? Hildering: ,,Voor iedereen is dat anders. De een heeft het over de kleurigheid, de sfeer in de ring, de ander over de fascinatie voor het spel met de dood. De een heeft ooit eens één gevecht gezien, de ander gaat regelmatig. En sommigen komen omdat ze het gewoon een gezellige club vinden.'' Een van de leden vertelt dat hij bijna nergens met dit gespreksonderwerp kan aankomen, omdat toehoorders meteen beginnen te griezelen – hier vindt hij gelijkgezinden. Om de bloederigheid gaat het in elk geval niet, een goede torero is nog steeds iemand die in één steek kan doden, het dier met respect behandelt en niet onnodig laat lijden. En wat het lot van de stier betreft, is men het over het algemeen eens met de veelgehoorde Spaanse opvatting: vier jaar gelukkig in het vrije veld en twintig minuten leed is een beter leven dan dat van een dier in de bio-industrie.

Stierenvechtclubs bestaan over de hele wereld, van Amerika tot Indonesië en Japan. De Amsterdamse peña is opgericht in 1989, telt ongeveer zestig leden en komt maandelijks bij elkaar. Vier keer per jaar verschijnt het blad El Toro detrás del Dique (De stier achter de dijk). Er is een website met uitgebreide verwijzingen, ook naar organisaties die het stierengevecht verfoeien. Want terwijl in Spaanse kranten stierengevechten stof zijn voor uitvoerige recensies op de cultuurpagina's, is hier de anti-lobby er zelfs in geslaagd ze van de Amsterdamse kabel te laten verbannen. Behalve dat er bij de première van Dolz' film in 1993 folders werden uitgedeeld, zijn er volgens Hildering geen acties bij de club geweest. ,,Tot nu toe gunnen wij elkaar het leven, maar we zijn er wel beducht op. Evans heeft bombrieven thuis gekregen.''

De tweede video toont de Nederlander Nikko Norte, ook lid van de club, al zit hij meestal in Andalusië, waar hij probeert te stijgen in de rangen der stierenvechters. Op de derde video is het werk van Spaanse beroemdheden te zien, maar dan zijn de leden al zo diep in gesprek dat er nauwelijks meer wordt gekeken.

Tentoonstelling: Ronald Sales, Tauromaquia, SBK, Nieuwe Herengracht 23, Amsterdam. T/m 24 dec. Di en do 12-20u, vr/za/zo 12-17u.

Peña Taurina de Holanda, p/a Govert Flinckstraat 308, 1073 CJ Amsterdam. Email: legemaat@dds.nl