Het little New York van Parijs

De wijk rond het Canal Saint-Martin in Parijs is de laatste jaren uitgegroeid tot een trendy trefpunt van kunstenaars en ondernemers. Ideaal om te wandelen en te winkelen.

In 1963 wilde het stadsbestuur van Parijs het Canal Saint-Martin, in het hartje van het tiende arrondissement, overdekken met een achtbaans autoweg. Want het wegtransport was belangrijker geworden dan de scheepvaart. Gelukkig wist cultuurminister André Malraux dit op het laatste moment te voorkomen en zijn de oevers van het kanaal in 1990 zelfs onder monumentenzorg geplaatst.

Sinds kort is het hele arrondissement in ontwikkeling. Panden worden opgeknapt en het drugsgebruik wordt ontmoedigd. Het gedeelte van het Canal Saint-Martin ontpopt zich als trendy trefpunt voor jonge en initiatiefrijke ondernemers. Na de reclamebureau's, mensen met creatieve beroepen en filmproducenten, stromen nu de starters toe. Ze kopen de verlaten en afgedankte fabrieken, drukkerijen en opslagplaatsen en toveren die om tot enorme lofts om in te wonen en te werken. Hun levensstijl gaat harmonieus samen met de smeltkroes van culturen uit de hele wereld die in deze buurt zijn komen wonen en werken. ,,De verscheidenheid maakt het hier juist zo aantrekkelijk'', oordeelt Christophe Hocquet, directeur van een softwarebedrijfje die op het punt staat zijn bedrijf te verkassen naar 3.000m2 vloeroppervlak in de oude cité Clémentel aan de quai Jemmapes. ,,In de computerwetenschap geldt: hoe meer pixels van verschillende kleuren, des te mooier het beeld'', voegt hij er poëtisch aan toe.

Wie het arrondissement nog van vroeger kent, zal er nu met verbazing rondkijken. ,,Nog maar tien jaar geleden waren de mensen bang zich in dit deel van de stad te vestigen. De buurt was louche en stond bekend als gevaarlijk'', zegt Philippe Delatre, organisator van culturele evenementen. Hij heeft onlangs een schitterende `home studio' betrokken, niet ver van de Place de la République. Hij zou voor geen goud van buurt willen veranderen. ,,Wat betreft de levensstijl is dit `little New York' ontegenzeggelijk de meest sympathieke plek van Parijs'', voegt hij eraan toe. Ook de centrale ligging, vlakbij twee grote stations (du Nord en de l'Est) en de betaalbare prijzen, maken de buurt aantrekkelijk. ,,Drie à vier keer voordeliger dan de zakenwijken'', bevestigt Michel Caillard, specialist in het ontwerpen van software voor internet, die net een oude drukkerij aan de Rue du Faubourg-Saint-Martin op de kop tikte. Hij hoopt dat de verandering van het Soho parisien snel doorzet.

Ook de oorspronkelijke buurtbewoners zijn tevreden over de nieuwkomers. ,,Ze scheppen werkgelegenheid en het is goed voor de winkels'', oordeelt Abbas Mendes die zich ontfermt over de kebab bij `chez Lara'. ,,En het is minder vervuilend dan de industrieën die hier tot nu toe waren gevestigd'', voegt een autochtone bewoner eraan toe. Inderdaad moesten nog geen twee maanden geleden dertien mensen in het ziekenhuis worden opgenomen nadat giftige gassen waren ontsnapt uit een metaalfabriek.

Tegelijk met deze nieuwkomers arriveerden vooruitziende caféhouders, modeontwerpers, boekhandelaren en andere winkeliers die de nieuwe wind voelden waaien. Vooral de kades van het Canal Saint-Martin zijn bij hen in trek. Zoals Café Prune op nummer 71 van de quai de Valmy . Deze voormalig `café-tabac' zonder cachet, is nu een van de meest trendy ontmoetingpunten van de buurt geworden. ,,'s Avonds komen hier klanten die voorheen naar de Bastille en Oberkampf gingen'', vertelt Christophe, de nieuwe eigenaar, met trots. ,,We openden op 13 juli 1998, de dag dat Frankrijk wereldkampioen voetballen werd, maar dat was natuurlijk puur toeval'' (dagschotels ongeveer 60FF, brunch 95FF, dag 10-2u 's nachts, 0033142413047). Vlakbij in de rue de Lancry nummer 67 opende de gastvrije Cyril in maart Le verre volé. In deze eenvoudige `cave-bar à vin', vroeger een opslagplaats, kun je een glaasje drinken, vergezeld van een voortreffelijke andouillette of assiette de charcuterie. Wie wijn wil inkopen, kan ook bij Cyril te rade gaan. Zijn motto is een overpeinzing waard: ,,Je moet niet leven om te eten, maar eten om te drinken'' (schotels 20 à 50FF, een glas wijn 15 à 20FF, di t/m za 10u30-23u, zo 11-20u, 00-33148031734). Een beetje verder in de rue de Lancry, op nummer 56, zit de traditionele bistrot Le Bouledogue. Een juweeltje uit de jaren twintig dat door de nieuwe eigenaar Didier Delor van de ondergang werd gered. Populair bij veel stamgasten (specialiteit: lamsbout, ongeveer 150FF, dag 12-14u30 en 20-23u, zo dicht, 00-33142083881).

We keren terug naar het kanaal. De boekwinkel Artazart, eerst alleen online, opende enkele maanden geleden een pied-à-terre langs het water op nummer 83 van de quai de Valmy. Je vindt er verleidelijke boeken op het gebied van de fotografie, mode, design, beeldende kunsten en grafische vormgeving. De kleine aangrenzende galerie laat gratis jonge kunstenaars exposeren (di t/m zo 11-20u, 00-33140402410 en www.artazart.com). Honderd meter verder, aan dezelfde oever, springen de blauwe, gele, appelgroene en knalroze boetieks Stella Cadente en Antoine et Lili in het oog. Een verademing, want zoveel kleur kom je langs het kanaal niet tegen. In de boetiek Stella Cadente op nummer 93, vind je originele dameskleding en met de hand gemaakte kristallen juwelen van ontwerpster Stanislassia Klein. Er is breiwerk in prachtige wol uit Alaska, maar vooral veel hanen- en struisvogelveren, waarmee bijna alle kleding en accessoires zijn versierd. Veel glamour hebben de boa's in vele kleuren (450FF) en de struisverenrokjes (2.600FF). En orgineel zijn de kettinkjes van veer en kristal (450FF). Je kunt er ook een kopje thee drinken. Daarnaast, bij Antoine et Lili op nummer 95, vind je van alles. In de Boutique (00-33140374155) zijn kleding en voorwerpen te koop uit de hele wereld: ruwe zijde, katoen en fluweel, mooie boeken, gezondheidproducten en gevarieerde kitsch. In de Jardin (00-33140375814) vind je planten en tuinmeubelen. Hun trendy Cantine is een must, een kleurrijke ruimte, vol romantische bric à brac, waar je je waant in een film van Almodovar. Je kunt er de hele dag terecht voor een hapje of drankje en ook ouderwetse kruidenierswaren inslaan (ma t/m za 10-23u, zo 10-19u30, 00-33140373486 en www.antoineetlili.com). Een paar honderd meter verder, op nummer 167, vind je de Opus Jazz and Soul Club – een voormalige officiersmess met een oude houten dansvloer, een lange bar en veel rood fluweel. Je kunt er dineren vanaf 20u30 (200FF) en genieten van life soul, funk en groove concerten. Vanaf 23u neemt de dj het over en kan het publiek zich tot 5 uur in de morgen uitleven op de dansvloer (zo-ma dicht, 00-33140347000 en www.opus-club.com).

Het Canal Saint Martin is aangelegd tussen 1822 en 1826, in de periode dat baron Haussmann Parijs in een gigantisch bouwterrein veranderde. Het kanaal moest de stad niet alleen verfraaien, maar de bevolking ook van drinkwater voorzien. Het sneed een grote bocht van de Seine af, een besparing van 12 km! Het kanaal is 4,5 km lang, heeft 9 sluizen en het stroomde oorspronkelijk over de hele lengte in de open lucht. Maar om de toegang van de cavalerie van de ene naar de andere oever te vergemakkelijken, werd het gedeelte tussen de rue du Faubourg du Temple en het Bassin de l'Arsenal tijdens het Second Empire overdekt met plantsoenen. (De onderaardse gewelven kun je ontdekken tijdens een rondvaart. Deze zijn heel origineel verlicht door de Japanse fotograaf Keiigi Tahara).

In de jaren zestig en zeventig zijn de meeste oude fabriekjes vervangen door eentonige nieuwbouw. Je gaat dan ook niet naar het kanaal om zijn schoonheid, maar vooral om zijn sfeer. En die is er volop. Zoals die van het Hotel du Nord, heel `titi parisien', dat het middelpunt was in de mythische, gelijknamige film (1939) van de beroemde Franse cineast Marcel Carné, met Jouvet, Arletty en Bernard Blier in de hoofdrollen. In het hotel kan niet meer worden geslapen, wel kun je er een glaasje wijn drinken, eten, naar concerten luisteren en vooral discussiëren met de eigenaar, James Arch, over l'Hotel du Nord (de film) die hij wel 400 keer zag (102, quai Jemmapes, di t/m za 12-2u 's nachts, 00-33140407878). En riep Arletty niet vanaf de beroemde passerelle van de Ecluse de la Grange-aux-Belles, de mooiste sluis van het kanaal: ,,Atmosphère, atmosphère...?''