Schaduw Birma en Nice over Azië-top

Teleurgesteld, en dat is nog zacht uitgedrukt, zijn de ministers van Buitenlandse Zaken van de tien lidstaten van de Associatie van Zuidoost-Aziatische landen (Asean) over Europa. Gisteren en vandaag waren ze in de Laotiaanse hoofdstad Vientiane bijeen voor een conferentie `op hoog niveau' met hun vijftien collega's van de Europese Unie, maar die kwamen niet opdagen. Verhinderd door de uitgelopen Europese Top in Nice, zo luidde de verklaring die de delegatieleider van de EU, de topambtenaar Gerard Depayre, rechterhand van Europees Commissaris Chris Patten (ook niet aanwezig), gisteren gaf. ,,Zoek er niets achter'', probeerde Depayre nog, maar Asean weet wel beter.

In plaats van `echte' ministers stuurden de EU-lidstaten ministers van het tweede garnituur en topambtenaren omdat de kwestie-Birma nog steeds een sta-in-de-weg is voor het verbeteren van de relaties tussen de EU en Asean. Voor Nederland nam Minister van Staat en oud-minister van Buitenlandse Zaken Hans van Mierlo de honneurs waar. De EU verwijt Asean dat zij drie jaar geleden Birma toeliet tot de landenclub, ondanks de schendingen van de mensenrechten in dat land en de onderdrukking van de oppositie onder leiding van Nobelprijswinnares Aung San Suu Kyi. Asean op haar beurt verwijt Europa zich te bemoeien met zaken waarmee het zich niet heeft te bemoeien. ,,Niemand van buiten kan ons dicteren wie in Asean zou moeten zitten'', zegt de Singaporese premier Goh Chok Tong. En secretaris-generaal Rodolfo Severino van Asean zei dat het ,,belerende toontje'' van de EU-sprekers ,,veel van onze delegaties heeft geïrriteerd''.

Toch werd er met de kwestie-Birma, die de ontmoeting in Vientiane domineerde terwijl de conferentie toch was bedoeld om een nieuwe start te maken in de betrekkingen, wel enige vooruitgang geboekt. Nadat de junta in Rangoon al eerder had toegezegd dat een aantal leidende politici van de oppositie hun ,,normale activiteiten'' mag hervatten, zei minister van Buitenlandse Zaken Win Aung dat het huisarrest van Aug San Suu Kyi binnenkort wordt opgeheven. Ook zei hij dat een EU-delegatie de oppositieleidster volgende maand mag opzoeken. ,,We kennen geen schendingen van mensenrechten. Ik kan eenvoudig uitleggen wat in ons land gebeurt en ik ben niet bang met dit soort kritiek te worden geconfronteerd.''

Van Europese zijde werd voorzichtig optimistisch gereageerd. ,,Er moet nog veel gebeuren, maar ik ben bemoedigd door hun antwoord'', zei de Britse minister voor het Gemenebest, John Battle. Dat lijkt een doorbraak, maar die kwam in ieder geval te laat om van de top een echt succes te maken. In Vientiane, de afgelopen dagen opgeschrikt door bomaanslagen, stond ook een informeel samenzijn op de agenda om in ongedwongen sfeer de toekomst van Zuidoost-Azië te bespreken. Maar dat agendapunt werd geschrapt wegens het `lage' niveau van de EU-delegatie.