Polyester emoties

Met het polyester pak wil het niet vlotten in Nederland. C&A dacht een voltreffer te hebben met zwarte pakken waar je je hand aan brandt als je er te snel langs strijkt. Bijna niemand die het kocht, bleek in deel 2 van de serie Clemens & August. Eerst zag ik de gretige inkoop bij de C&A-herencentrale in Brussel. Alles moet goedkoop, was het adagium, want de dure pakken waren geflopt. De inkoopleider kwam van buiten en pas de laatste maanden schaamde hij zich niet meer om met een C&A-zak over straat te gaan.

Polyester pakken passen bij een Amerikaanse service-cultuur, waar iedereen, van arm tot rijk, gedast en gejast op het werk moet verschijnen. In Nederland mag sinds de jaren zestig een spijkerbroek ook en dat staat minder armoedig dan zo'n glinsterig herenkostuum. Nederland kent een sjofele fleurigheid. De mislukking van zwart polyester kregen we te zien bij het nieuwe filiaal Amersfoort. De verkoper van de herenafdeling bleef er mee zitten en klaagde dat de klant liever een wollen pak voor 350 gulden had in plaats van polyester voor 135. ,,Ik vind het een schande wat ik moet doen om het er goed uit te laten zien'', zegt hij. Het liefst wil de klant voor een dubbeltje op de eerste rij, wol of katoen voor de prijs van polyester, en vaak lukt dat ook nog vrij aardig. Dat is het moeilijke van textiel verkopen waar ik nog wel wat meer over had willen horen. De maakster, Claudia Tellegen, boft dat het tijdens de opnamen zo slecht ging met C&A, want die spanning geeft haar drieluik vaart. Gisteren volgde de camera de opening en de eerste matige weken van een nieuw filiaal in Amersfoort, terwijl bekend werd dat de hele Britse organisatie dicht zou gaan. Volgende week de laatste aflevering.

Het uur van de wolf toonde zondag een door de NPS bij het documentairefestival IDFA voor de Zilveren Wolf genomineerde maar niet bekroonde videodocumentaire Child of the Death Camp: Truth and Lies. Deze BBC-film over een Zwitser die zich ten onrechte voordeed als holocaustslachtoffer, volgde een helder analytische verteltrant die in Nederland uit de mode is. De informatie van drie lange Dokumenten maar dan in één uur, flitsend en vol interessante beelden en commentaar.

Het begon als een gewone holocaustdocumentaire: twee kampslachtoffers, Mengele-kinderen, de Zwitser van Baltische afkomst, Wilkomirski, en een Amerikaanse ontmoetten elkaar. Ze herkenden elkaar uit de kamptijd. Tranen en applaus in het zaaltje waar ze waren. Dan die gruwelijke zwartwitbeelden van stapels lijken die ik al zo vaak op tv heb gezien. Dan, op een derde van de docu, wordt het verhaal ontrafeld. Eerst hecht je als kijker nauwelijks waarde aan de door Daniel Ganzfried geuite beschuldiging dat het verhaal niet klopt maar de makers halen het hele gebouw uit elkaar.

De Amerikaanse vrouw die Wilkomirski ,,herkende'', wil zich niet laten interviewen. Zij blijkt anders te heten en in Seattle te zijn geboren. Tien jaar eerder was ze al op de televisie als vermeend slachtoffer van satansrituelen met babymoorden. Ook daar viel ze door de mand, dankzij kritische Amerikaanse journalistiek. Bij Dokument was haar verhaal zeker overeind gebleven.

De Zwitser bleek achteraf wel geadopteerd, niet als joods vluchtelingenkind uit het kamp, maar als zoon van een arme, alleenstaande Zwitserse moeder. De documentairemakers hadden zelfs zijn natuurlijke vader opgespoord en die wilde wel een DNA-test laten doen maar Wilkomirski, die wel de erfenis van zijn natuurlijke, Zwitserse moeder Grosjean had aanvaard, weigerde.

Degene die zich als zijn vader beschouwde, een orthodoxe jood uit Israël, had wel een DNA-test genomen maar hij geloofde de negatieve uitslag niet. Sindsdien gaat Wilkomirski met een keppeltje op naar herdenkingen, in Israël en elders. Vroeger zou een adoptief-kind hebben gefantaseerd dat hij in het echt van een koning afstamde. Grosjean, alias Wilkomirski zoekt de hoogste status in het holocaust-slachtofferschap; wat een wrede, eigentijdse ironie. De BBC hield het gelukkig niet bij de polyester emoties.