`Leger Irak in Koerdische enclave'

Het Iraakse regime heeft de afgelopen dagen troepen de noordelijke enclave ingestuurd die sinds 1991 onder Koerdisch zelfbestuur staat.

Volgens de Koerdische Democratische Partij (KDP), een van de partijen die de zone bestuurt, gaat het om een infanteriebrigade en twee andere eenheden die heuvels rondom de stad Ba'idrah en een aantal kleine plaatsen in de buurt hebben bezet. Eerder dit jaar was er al sprake van Iraakse troepenbewegingen in de buurt van het gebied. De Verenigde Staten, die samen met Groot-Brittannië de Koerdische enclave vanuit de lucht bewaken, hebben Bagdad toen uitdrukkelijk gewaarschuwd tegen militaire avonturen tegen de Koerden.

Na de Golfoorlog van 1991 kwamen shi'ieten in het zuiden en Koerden in het noorden van Irak in opstand tegen het regime in Bagdad. Beide opstanden werden met grof geweld neergeslagen, maar de Westerse geallieerden kwamen de Koerden te hulp en garandeerden hun een autonoom gebied, waar het Iraakse leger zich buiten moest houden.

De actie van de afgelopen dagen is mogelijk bedoeld om de Amerikanen en Britten uit te proberen op een moment waarop Irak de status van paria van zich heeft afgeschud en wegens het waargenomen effect van de internationale sancties op de Iraakse bevolking toenemend steun krijgt van de internationale publieke opinie. Irak is de laatste maanden op allerlei terrein in het offensief gegaan, in het bijzonder om de meer dan tien jaar oude handelssancties te ondergraven.

Wat dit betreft probeert Irak nog steeds een illegale toeslag op zijn olie-export af te dwingen. Drie weken geleden eiste het per 1 december een toeslag van 50 dollarcent, direct te storten op een Iraakse rekening, op elk vat olie dat het in het kader van het olie-voor-voedselprogramma onder controle van de Verenigde Naties mag exporteren om humanitaire goederen voor aan te schaffen. Om deze krachtens het sanctieregime illegale toeslag in combinatie met een lagere olieprijs af te dwingen legde Bagdad op 1 december zijn olie-export stil. Eind vorige week bereikte Bagdad een akkoord met de VN over de olieprijs, en ging het ook akkoord met verlenging van het olie-voor-voedselprogramma. De oliemaatschappijen hadden aangenomen dat daarmee ook de toeslag was verdwenen. Gisteren echter gaf Irak zijn afnemers opnieuw te verstaan dat zij de toeslag, inmiddels 40 dollarcent, dienen te betalen. De olie-export lag vandaag nog steeds stil. Voor de oliemarkt heeft dit nauwelijks gevolgen omdat Saoedi-Arabië heeft aangekondigd eventuele tekorten te compenseren.