Will Penny

Zwijgzaam, stoïcijns en vooral macho; zo kennen wij de cowboy uit talloze westerns. Natuurlijk zijn er variaties op deze mythische held: de zingende cowboy (Will Rogers), of Clint Eastwood die klunzig van z'n paard valt in Unforgiven. Maar een verliefde cowboy, dat is een unicum in de geschiedenis van de western.

Will Penny (gespeeld door Charlton Heston) krijgt het zwaar te pakken in de gelijknamige film. Onwennig omschrijft hij zijn gevoelens als `pure hell', en zijn bindingsangst is zo groot dat hij het niet aandurft een gezin te vormen op een boerderij met Catherine en haar zoontje Horace. Penny is sowieso een ietwat onconventionele `held'. Zo weigert hij met zijn vuisten te vechten en gaat hij zijn opponent te lijf met cowboyhoed en koekenpan: ,,I use my hands for working.'' Bovendien maakt zijn leeftijd hem onderwerp van spot: `opa' en `oude man' noemt men hem neerbuigend.

De beschaving heeft Penny nietsontziend ingehaald. Hij is niet meer nodig als koeiendrijver omdat de beesten inmiddels met de spoorwegen worden vervoerd. Als Catherine hem sommeert in bad te gaan, zegt hij dat hij toch wel acht of negen keer in bad gaat. ,,Per maand?'', vraagt ze met afkeurende blik. ,,Nee, per jaar,'' antwoordt hij in alle onschuld.

Toch wordt Penny ook neergezet als `the man who knows Indians', een type westernheld dat altijd de meeste respect verdient. Maar dit type is verbonden aan een tijd waarin de Amerikaanse beschaving nog bedongen moest worden, een periode die allang voorbij is in Will Penny. Het maakt de man enigszins tragisch: hij is overbodig geworden en weet zich geen raad met gevoelens die nieuw voor hem zijn.

Hij kan alleen handelen zoals hij gewend is. Boer worden lijkt hem niks, hij is tenslotte maar een simpele cowhand. Het is tragisch maar ook ontroerend. Iemand te zien die niet weet hoe hij met vers aangeboorde emoties of nieuwe maar beangstigende mogelijkheden weet om te gaan. Out of place istie, hem rest niets dan deze tijd en omstandigheden ontredderd te ontvluchten.

Will Penny (Tom Gries, VS, 1967), dinsdag, SBS 6, 14.45-16.40u.