`Mijn natuurplannen zijn zeer ambitieus'

De Kamer wil extra geld voor het natuurbeleid. Staatssecretaris Faber van Natuurbeheer vindt echter dat ze voor de bestaande plannen geld genoeg heeft.

Op het natuurbeleid van staatssecretaris Geke Faber is veel kritiek. Grondaankopers als Natuurmonumenten claimen miljarden extra voor de verwerving van grond voor de Ecologische Hoofdstructuur, het omvangrijke natuur- en recreatiepark dat in 2018 klaar moet zijn. De Tweede Kamer verweet haar te weinig ambitieus en te langzaam te zijn. Zo duurde het maanden voordat Faber kon vertellen wat het tekort voor de komende vijf jaar is. En toen de gegevens in november eenmaal kwamen, bleek het tekort tien keer kleiner dan zij twee maanden eerder schatte. Geen 500 miljoen gulden, maar 43 miljoen.

Deze week praat de Tweede Kamer over de najaarsnota, die 200 miljoen gulden extra beschikbaar stelt voor de verwerving van natuurgebied. Daarvan is 112 miljoen bedoeld voor snellere grondaankoop. De Kamer heeft erom gevraagd, om de snel stijgende grondprijzen voor te zijn. Faber vindt snellere aankoop niet zo nodig: ,,Die ecologische hoofdstructuur komt er toch wel.''

Uw eigen partij, de PvdA, was achteraf woedend over de eerste schatting van het tekort voor de komende vijf jaar, die tien keer te hoog was. Wat was er aan de hand?

,,Ik heb in september een indicatie gegeven, op verzoek van de Tweede Kamer. Daarvoor heb ik nadrukkelijk de woorden `voorlopig', `inschatting' en `indicatie' gebruikt. Eerlijk gezegd vind ik het kinderachtig van de Kamer achteraf te zeuren dat die brief nooit gestuurd had mogen worden. Dan denk ik: dan krijg je geen inschattingen meer. Die 450 miljoen is niet uit de lucht gegrepen, dat is het totale tekort over 18 jaar. Maar het was ontstellend ingewikkeld om het bestaande beleid op een rijtje te krijgen. Als je dan toch een indicatie geeft, zit daar een foutenmarge in, dat kan niet anders.''

Is tien keer te hoog over vijf jaar een redelijke foutenmarge?

,,Daar is een verklaring voor. Ieder jaar dat je de grond versneld aankoopt, moet je rekenen met grofweg honderd miljoen gulden extra per jaar. Dat geld moet je van tevoren reserveren. Ik sluit niet uit dat ermee is gerekend dat de gronden van de ecologische hoofdstructuur eerder verworven zouden moeten zijn. Dat kan, dat is niet helemaal te achterhalen. Ik vermoed het.''

Moet u zoiets niet gewoon wéten? U gaf toch opdracht tot die berekeningen?

De woorden proevend: ,,Tja, dat weet ik niet. Met afronding van de ecologische hoofdstructuur in 2018 is altijd bedoeld: afronding van het aankopen van grond. Dan gaat het niet aan om in een rekenexercitie te zeggen: het is ook wel interessant als we dat eerder doen. Dat mag van mij wel – graag zelfs, de Kamer heeft daar ook om gevraagd. Maar dat is dan wel heel nadrukkelijk nieuw beleid. De opdracht aan de werkgroep was het bestaande beleid in kaart te brengen. Zij hebben nieuw beleid mee laten liften, terwijl dat niet de opdracht was. Vandaar het verschil tussen de indicatie en het tekort.''

U schrijft zelf dat aankoop, inrichting én beheer van de natuurgebieden in 2018 klaar moet zijn. Uw ambtenaren dachten wellicht: om dat waar te maken, moet de aankoop eerder rond zijn.

,,Ja, daarom neem ik het ze ook niet kwalijk. Het is maar welke zin je leest en waar je een streep onder zet. Als je een paar keer dingen opschrijft, wil je niet iedere keer exact dezelfde formulering gebruiken. Het is spelen met woorden geweest op geloof ik tien plekken. Achteraf hadden we misschien wat eenduidiger voor dezelfde formulering moeten kiezen, maar inhoudelijk maakt het niet uit. Want het is nooit de bedoeling geweest de verwerving van grond eerder afgerond te hebben. In het Regeerakkoord staat 2018 als laatste jaar voor verwerving, en ik heb versnelling van de aankoop zelf nooit als extra claim op tafel gelegd.''

De Kamer heeft zich uitgesproken voor een nationaal natuuroffensief: sneller grond aankopen om de stijgende grondprijzen voor te zijn. Daarvoor is geld nodig.

,,Geld is niet het enige probleem. Je hebt ook bestuurlijke mogelijkheden: voor provincies en gemeenten, die het meeste moeten uitvoeren, is het soms prettig de plannen uit te smeren. Een nog groter probleem is de beschikbaarheid van grond. Waar de klapper écht gemaakt moet worden, in de Randstad, wordt het niet aangeboden.''

De Kamer zegt: u bent niet ambitieus genoeg, u hebt meer geld nodig.

,,Meer geld heb ik voor het bestaande beleid niet nodig, wel voor nieuw beleid. Maar ik heb al twee miljard extra gekregen voor het uitbreiden van het natuurgebied en voor het opknappen van het platteland. Dat vind ik zeer ambitieus. Bovendien, de Kamer vindt mij dan wel niet ambitieus genoeg, maar de provincies vinden mij juist te ambitieus – niet om het geld, maar om de energie die het allemaal kost. Ik weet niet wie van die twee ik moet geloven, dus geloof ik mezelf maar.''