Commissaris kan worden ontslagen

Eurocommissarissen moeten in de toekomst opstappen als de voorzitter van de Europese Commissie daar met instemming van de rest van het college om verzoekt.

Dit is een van de besluiten waarover de Europese regeringsleiders het vanmorgen vroeg eens zijn geworden en die opgenomen worden in het `Verdrag van Nice'.

Andere opvallende besluiten zijn:

Vanaf 2005 zal de Commissie bestaan uit één Eurocommissaris per lidstaat van de Europese Unie. De grote landen zullen hun tweede commissaris opgeven. De grote landen zijn hiervoor gecompenseerd bij de toedeling van nieuwe aantallen stemmen per lidstaat in de Raad van Ministers. Pas in 2010, als de EU met waarschijnlijk tien nieuwe lidstaten is uitgebreid, zal worden besloten wat de maximale omvang van de Europese Commissie wordt. De EU-lidstaten zullen de posten van Eurocommissarissen dan op voet van gelijkheid volgens een systeem van rotatie gaan bezetten.

Het Europees Parlement krijgt in verband met de toetreding van nieuwe lidstaten in de toekomst plaats voor maximaal 740 Europarlementariërs. In het Verdrag van Amsterdam werd dit aantal nog op 700 gesteld. Maar bij de toedeling van parlementszetels aan alle lidstaten en toekomstige lidstaten kwamen de regeringsleiders vanmorgen al op 728 Europarlementariërs. Nederland gaat met ingang van 2004 terug van de huidige 31 naar 25 Europarlementariërs.

In het Verdrag van Nice wordt een nieuwe regeling opgenomen voor de zogeheten versterkte samenwerking. Het veto waarmee zo'n integratie van een beperkte groep EU-landen tot nu toe kan worden tegengehouden, verdwijnt.

In het verdrag wordt een regeling opgenomen om lidstaten onder toezicht te stellen als ernstig gevaar bestaat voor schending van de beginselen van de EU. Dit gebeurt op voorstel van een derde van de lidstaten, het Europees Parlement of de Europese Commissie. Het besluit wordt genomen door de Raad van Ministers met een meerderheid van negentienden, met instemming van het Europees Parlement.

Op aandringen van Nederland heeft in het verdrag het comité voor politieke en veiligheidsvraagstukken een plaats gekregen. Dit comité is pas kortgeleden opgericht ten behoeve van de Europese militaire interventiemacht en moet, direct ressorterend onder de Raad van Ministers, het Europees defensiebeleid uitvoeren.

De Europese regeringsleiders hebben besloten om het vetorecht af te schaffen bij besluitvorming over een reeks zaken op het gebied van de interne markt en justitie. Zij hebben bovendien in een verklaring aangekondigd in 2004 opnieuw te willen onderhandelen over een nieuw Verdrag van de EU.

In de eerste helft van dat jaar is Luxemburg en in de tweede helft Nederland voorzitter van de EU. Dat betekent dat Nederland na Maastricht in 1991 en Amsterdam in 1997 nog een keer kans loopt de top over een nieuw verdrag te moeten organiseren.

In dat nieuwe verdrag zou de begrenzing van de competenties van de EU en van de nationale lidstaten vastgelegd moeten worden. Bovendien moet de precieze status van het in Nice als politieke verklaring aanvaarde Handvest van grondrechten worden bepaald.

De Europese verdragen moeten eenvoudiger worden gemaakt. De nieuwe verdragsonderhandelingen zullen volgens de regeringsleiders in geen geval een belemmering betekenen voor de toetreding van nieuwe lidstaten tot de EU.