Scandinavië

Phileas Fogg deed het in 80 dagen, Pippi Langkous in 80 nasynchronisaties. De Achterpagina gaat in 80 hits de wereld rond. Vandaag de 24ste etappe: Scandinavië.

Met Volvo, Lego, olie en hout behoort popmuziek tot de belangrijkste exportproducten van Scandinavië. Dat is al zo vanaf de jaren zeventig, toen ABBA de hitparade domineerde en uitgroeide tot de melkkoe van de Zweedse fiscus. Sindsdien hebben groepen als Roxette, Ace of Base, The Cardigans en het Deense Aqua de naam van de noorderlingen als makers van wereldhits hooggehouden. Ze verkochten daarbij wel hun ziel aan de duivel: niet alleen is hun versie van montere Europop in de verste verte niet Scandinavisch te noemen, ook bezingen ze geen van allen hun land van herkomst. ABBA zong over Waterloo, Aqua had onlangs een hit met `Around The World', maar over de peilloos diepe fjorden of de duizend meren wordt in hun liedjes niet gerept.

En dat terwijl de Beatles hebben bezwezen dat een evergreen best uit Noors hout gesneden kan zijn. Voor het album Rubber Soul schreef de precies twintig jaar geleden vermoorde John Lennon `Norwegian Wood (This Bird Has Flown)', dat niet op single werd uitgebracht maar toch zou uitgroeien tot een van de bekendere Beatlenummers. `I once had a girl, or should I say she once had me', schimpt de door een sitar begeleide Lennon bij wijze van opening. Wie vervolgens denkt dat het gaat over een Scandinavische connectie van de ikfiguur komt bedrogen uit: het `Noorse hout' slaat op het materiaal waarvan de meubels in de kamer van het meisje gemaakt zijn (`isn't it good/ Norwegian wood?'). Hoewel... meubels? De ikfiguur klaagt er juist over dat hij de hele avond op een kleedje moet zitten en dat hij het bed van zijn geliefde niet te zien krijgt – wat doet vermoeden dat het Noorse hout in de lambrisering zit. Hoe dan ook steekt de wraakzuchtige ikfiguur het de volgende morgen in de fik wanneer het meisje uit het huis verdwenen blijkt te zijn: ,,And when I awoke I was alone/ this bird had flown/So I lit a fire isn't it good/ Norwegian wood?''

Tot zover Noorwegen in de popmuziek; van de rest van Scandinavië is het vooral de hoofdstad van Denemarken, Kopenhagen, die de internationale liedjesschrijvers inspireert. Ongetwijfeld dankzij de romantische weerklank van het pretpark Tivoli (I lov' it), dat in de jaren vijftig als een van de weinige redenen gold om je in het stamland van de Vikingen te wagen. Danny Kaye bezong anno 1953, in het tijdperk van de prehistorische hits, `Wonderful Copenhagen', en het Nederlandse studio-orkest van Tony Vos behaalde vijftien jaar later een 16de plaats in de Top 40 met `Love In Copenhagen', het thema van de mij onbekende film/ televisieproductie `De Glazen Stad'.

Zweden komt er nog bekaaider af. Ja, Vader Abraham bereikte in 1992 net de tipparade met `We gaan naar Zweden', maar dat gelegenheidsnummer had alleen te maken met het daar georganiseerde EK voetbal (dat met een gemiste strafschop van Marco van Basten dramatisch zou aflopen). Muzikale plaatsnamen als Örebro en Uppsala zijn nooit in hits vereeuwigd, en zelfs Göteborg, naar verluidt het hart van de progressieve Zweedse muziekscene, moet het zonder een naamsvermelding in een liedje stellen. Voor de hitreiziger om de wereld blijkt het popland Zweden dus onverwachts terra incognita.

Er is één uitzondering. In 1981, in het kielzog van de New Wave, was op de radio regelmatig een (Engels?) liedje te horen met de titel `Attention Stockholm'. Het was een vrolijk synthesizernummer over een geheim agente in koude-oorlogstijd die per telefoon rapport uitbrengt aan haar opdrachtgevers in Stockholm. Na een minuut of drie eindigt het liedje met de stem van een operator die met een zwaar Zweeds accent vergeefs probeert een connectie te maken: `Hallo Stockholm, come in Stockholm.'

Wat er precies aan de hand is in `Attention Stockholm' wordt niet duidelijk, en de tekst van het nummer is bij uitzondering niet op het internet te vinden – net zo min als een biografie van de zangeres, die luisterde naar de verdacht veel als `Vera Lynn' klinkende naam Virna Lindt. Zweeds was ze volgens mij niet, maar zelfs dat is niet met zekerheid te zeggen. Na `Attention Stockholm' is Virna Lindt van de aardbodem verdwenen. Als een eendagsvlieg, opgeslokt door de eeuwigzingende bossen.