MUIS DIE GOED HEEFT GEGETEN WORDT MET LUID GEPIEP ONTHAALD

Bij mensen geldt het als onbeleefd, maar andere zoogdieren ruiken graag aan elkaars bek om te achterhalen wat de andere partij recent gegeten heeft. Bij vrouwelijke muizen (Mus domesticus) gaat zo'n informatieve ontmoeting met een soortgenoot gepaard met ultrasone piepgeluiden. Onderzoeksters Anna Moles en Francesca D'Amato van het Instituut voor Psychobiologie en Psychofarmaca van de universiteit van Rome bekeken wat er bij zulke voor muizen luidruchtige herenigingen precies speelt. Ze waren vooral benieuwd of de smakelijkheid van vertrouwd voedsel, verorberd door een `demonstratiemuis', en het wel of geen honger hebben van de achtergebleven muis het aantal ultrasone roepen tijdens de vrouw-vrouwontmoetingen beïnvloedt (Animal Behaviour 60/5, blz. 689-694).

Uit vooronderzoek bleek dat deze uitingen vrijwel uitsluitend werden voortgebracht door de waarnemende muis van het stel. Deze thuisblijfster was in de proefopzet enigszins uitgehongerd, en de demonstratiemuis kreeg tijdens haar uitje ofwel geen voedsel, een smakelijk maal of juist een onsmakelijk, maar voedzaam dieet. Na een scheiding van een etmaal werden de muizen weer samengebracht. Tijdens de eerste drie minuten van het weerzien legden de onderzoeksters zowel de ultrasone geluiden, in het bereik 65-75 kHz, als het overige gedrag vast.

De thuisgebleven muizen bestudeerden de neus en bek van de teruggekeerde muizen die onsmakelijk voedsel hadden gegeten meer dan zij dat deden bij demonstratiemuizen die geen voedsel hadden gekregen. In het gedrag van de demonstratrices, die de mondcontrole vrij passief ondergaan, konden de onderzoeksters bij de proef geen verschillen ontdekken. Direct bij de hereniging begon de onderzoekende muis ultrasoon te roepen. De mate waarin zij dat deed hing af van haar honger en het al dan niet saillante van de informatie die de teruggekeerde soortgenoot kon leveren.

Demonstratiemuizen die smakelijk voedsel hadden gekregen lokten bij de thuisblijvers meer geluiden uit dan muizen die onsmakelijk voedsel hadden gekregen. Hongerige dieren vocaliseerden meer, en raakten altijd opgewonden van gevoerde soortgenoten — of die nu een lekker of een minder smakelijk dieet hadden genuttigd deed niet toe. De vrijwel eenzijdig voortgebrachte ultrasone geluiden vergemakkelijken nabij contact met een vertrouwde soortgenote; het aantal roepen wordt sterk beïnvloed door de waarde van de informatie die het teruggekeerde gezelschap met zich meedraagt. Niet uitgesloten is dat huismuizen `in het wild' ook ruikend proberen te achterhalen waar die ander haar maal heeft gehaald.