Koningin liet muren Stedelijk overspuiten

,,Ze heeft alle eigenschappen van een goede conservator'', zei museumdirecteur Rudi Fuchs gisteren op een persconferentie in het Stedelijk Museum te Amsterdam over gastconservator koningin Beatrix. ,,Ze is ongeduldig, en heeft de ononderdrukbare neiging om kunstwerken aan te raken, op te pakken, te verplaatsen en omhoog te houden.''

Bij de inrichting van haar tentoonstelling 'De Voorstelling: Nederlandse kunst in het Stedelijk Paleis', vanaf vandaag te zien in het Amsterdamse museum, had de vorstin volgens Fuchs de regie strak in handen. ,,Ze heeft nog net niet zelf getimmerd, maar wel de hamer aangegeven aan de mensen die op de trappen stonden.''

Het plan om koningin Beatrix uit te nodigen als gastconservator en haar te vragen een selectie te maken uit de verzameling van het museum, was aarzelend ontstaan. Tijdens de opening van Zielespiegel, de tentoonstelling die schrijver Harry Mulisch in 1997 als gastconservator samenstelde, had prins Claus voorzichtig aan Fuchs voorgesteld dat dit misschien ook wel iets voor zijn vrouw zou zijn. Maar mag de koningin eigenlijk wel een tentoonstelling maken, had Fuchs zich vervolgens afgevraagd. Op de persconferentie gaf de museumdirecteur gisteren zelf het antwoord: ,,Ja dat mag, want ze heeft het gedaan.''

De afgelopen drie weken richtte Fuchs samen met de koningin de hele bovenetage van het Stedelijk Museum in als een denkbeeldig paleis. Dat gebeurde steeds in de namiddag, tijdens zo'n twintig sessies die soms wel tot na middernacht duurden. De indeling van de verschillende zalen, die namen als de Balzaal, de Rookkamer, het Boudoir en de Bibliotheek dragen, had Beatrix van tevoren bedacht.

Bij het bepalen van de kleuren voor de wanden toonde de vorstin haar perfectionistische aard. Soms moest een wand diverse keren worden overgespoten voordat de kleur roze of geel naar haar zin was.

De Voorstelling geeft een breed overzicht van de Nederlandse kunst na 1945. Vooral de kunstenaars van Cobra, zoals Karel Appel, Corneille, Eugène Brands en Lucebert zijn goed vertegenwoordigd. Maar ook geometrisch-abstracte kunstwerken hebben de voorkeur van de koningin, zo blijkt uit het grote aandeel van kunstenaars als Ben Akkerman en Ad Dekkers. ,,De koningin heeft een gevoelige relatie met dingen die met de hand en met het oog zijn gemaakt'', zegt Fuchs. ,,Essentieel in haar kunstopvatting is de nabijheid van de menselijke nervositeit, van een duidelijk handschrift.''

Tijdens de opening van de tentoonstelling sprak koningin Beatrix gisteravond, in aanwezigheid van prins Claus en kroonprins Willem-Alexander, haar dank uit voor de royale ruimte die het Stedelijk Museum haar, letterlijk en figuurlijk, had gegeven. Ze zei goed te beseffen dat deze tentoonstelling hoge verwachtingen wekt. De titel verwijst niet alleen naar het theater, maar ook naar de veelgehoorde klacht dat je bij abstracte kunst niet kunt zien wat het voorstelt. Met deze tentoonstelling hoopt de koningin te bereiken dat het publiek ondervindt dat ook in abstracte kunst een voorstelling schuilt.

Koningin Beatrix besloot haar toespraak met de voordracht van een gelegenheidsgedicht van Dichter des Vaderlands Gerrit Komrij.

'De Voorstelling. Nederlandse kunst in het Stedelijk Paleis' t/m 4 februari in het Stedelijk Museum te Amsterdam.