COELACANTHEN BLIJKEN OOK VAN MINDER DIEPE WATEREN TE HOUDEN

Duikers hebben in de Sodwana-baai voor de kust van Zuid-Afrika bij toeval drie levende coelacanthen (Latimeria chalumnae) ontdekt en gefilmd. Opmerkelijk is dat de vissen, vaak `levende fossielen' genoemd, op `slechts' 104 tot 115 meter diepte zwommen. De bekendste populatie coelacanthen leeft in diepe troggen bij de Comoro Eilanden in het westen van de Indische Oceaan en is slechts bereikbaar met een duikboot. De Zuid-Afrikaanse coelacanthen zijn de eersten die van dichtbij door duikers zijn benaderd.

De unieke beelden die de duikers onderwater maakten laten drie vissen zien van ongeveer anderhalf tot twee meter lengte die met hun kop naar beneden `grazen' op een richel van een onderzeese rotsspleet. Amateurduiker Pieter Venter zag de dieren voor het eerst in oktober en keerde eind november terug om zijn waarneming te controleren en de vissen te filmen.

De coelacanth is de enige nog levende vertegenwoordiger van een ooit wijd verspreide vissenfamilie, die op deze soort na reeds 65 miljoen jaar geleden is uitgestorven. Fossielen tonen aan dat de vis daarvoor 400 miljoen jaar in de wereldzeeën heeft rondgezwommen. Totdat een visser in 1938 een coelacanth in zijn netten ving, nam men aan dat deze vissenfamilie geheel was uitgestorven. In de jaren daarna ontdekten wetenschappers een springlevende populatie bij de Comoro Eilanden en drie jaar geleden werd een nieuwe ondersoort aangetroffen op een vismarkt op het Indonesische eiland Sulawesi.

De ontdekking van de vis in relatief ondiepe wateren kan erop wijzen dat de coelacanth een veel groter verspreidingsgebied heeft dan eerder gedacht. Mogelijk zijn ook andere regio's in tropische wateren met onderzeese rotsspleten en oude riffen geschikt als leefgebied. De exacte vindplaats blijft voorlopig geheim om de vis te beschermen tegen nieuwsgierigen. De coelacanthen worden in de Sodwana-baai niet bedreigd door visserij; het is reeds een beschermd kustreservaat en vissen tot op de zeebodem is er verboden.

De tweede duikactie had overigens een tragische afloop. Een van teamleden steeg te snel naar de oppervlakte en werd getroffen door duikersziekte. Hij overleed aan de gevolgen.