Skaten als moderne dans

Vorig jaar werd Marco Gerris Nederlands kampioen freestyle-skaten en maakte zijn eerste theatervoorstelling Ish. Al skatend in het Vondelpark werd hij ontdekt door choreografe Krisztina de Châtel. Skaten en dansen komen nu samen in de nieuwe productie Dynamix.

,,Ik werd na een jaar al van de Herman Teirlinck-toneelschool afgestuurd. Hetzelfde gebeurde na een jaar op het Hoger Instituut voor Dans en Danspedagogiek. Ze vonden me te eigenwijs''. Marco Gerris (1975) werd geboren op de Filippijnen maar groeide na zijn adoptie op in het Belgische Brasschaat. Een sportjochie was het, altijd bezig met vechtsporten, kunstrolschaatsen en rollerhockey. Toen zijn acteurs- en dansambities leken te mislukken, probeerde hij nog onderwijzer te worden, maar dat bleek een heilloze weg.

Via via hoorde hij dat er acteurs werden gezocht voor een musical onder leiding van Dick Hauser in Amsterdam. Hij kreeg er zijn eerste skatesolo, deed in Amsterdam her en der theaterervaring op en werd uiteindelijk gevraagd een eigen skatedansvoorstelling te maken. Gerris noemde die voorstelling Ish, naar het Engelse achtervoegsel `ish' (-achtig), als in stylish, omdat ooit iemand hem zei dat hij onplaatsbaar was. Hij was acteur- en dansachtig maar nooit helemaal acteur of danser. Dat onplaatsbare is juist zijn kwaliteit. Hij werd niet alleen gevraagd door Krisztina de Châtel maar hij zal binnenkort zelf ook een choreografie maken voor een programma van Mini en Maxi.

,,Krisztina de Châtel kwam een keer naar een skateles kijken, omdat ze in haar achterhoofd al het idee had een keer iets met skaten te doen in een voorstelling. Het klikte meteen. We houden beiden erg van experimenteren en doen voortdurend aan stijlonderzoek. De eerste twee weken van de repetitie liet ik haar met mijn skatemaatje Chris Knibbe zien wat er artistiek allemaal mogelijk was op inline-skates. De dansers reageerden daarop en wij probeerden de dansers na te doen. Je komt er dan natuurlijk toch achter dat je geen identieke bewegingen kunt maken. Je hebt je eigen stijl. En een eigen ritme. De dansers tellen zich suf in syncopische ritmes terwijl je in het skaten eenduidig tot vier telt. Dat was wel even wennen om dat op elkaar af te stemmen. Vooral in duetten met een danser was dat een uitdaging. Hoe kun je meegaan in een beweging die je zelf niet kunt maken?''

Tijdens een doorloop valt het contrast op. Gerris en Knibbe nemen meer ruimte in beslag en razen, zij het voorzichtig, door de ruimte die ze moeten delen met vijf dansers en twee ronddraaiende schermen waarop real time computer graphics worden geprojecteerd. Pas op de plaats maken ze net als de dansers wanneer ze pirouettes draaien op hun voorwielen. Met een danser op de rug rijden ze centimeter voor centimeter verder en in duetten zijn de skaters vooral de steunpilaren waaromheen een danser zich sierlijk beweegt, klimpalen waarin de danser zich vast kronkelt.

Gerris: ,,We zochten naar het contrast in dynamiek. Als de dansers iets dynamisch deden dacht ik, oh, dan ga ik ook iets flitsend doen maar bij ons ziet het er al snel spectaculair uit. Daardoor speel je de dansers bijna weg dus moet je je inhouden. Je kunt wel veel in slow motion skaten maar om nou tegenover een danser alles in slow motion te doen gaat ook wat ver. Als skater is dat inhouden wel eens jammer maar je moet uiteindelijk wel een voorstelling maken die in balans is. Wat dansers en freestylers wel gemeen hebben is het telkens zoeken naar nieuwe bewegingen en nieuwe combinaties. In dat opzicht heb ik mijn repertoire nu flink kunnen uitbreiden.''

Skaten is vooral bij jongeren populair en onderdeel van de straatcultuur, terwijl de moderne dans van Krisztina de Châtel meer voer is voor de gesettelde kunstliefhebber. Gerris: ,,Dynamix geeft een meerwaarde aan het skaten. Ik hoop dat de skatewereld komt kijken om te zien dat dit ook kan. Door de moderne dans krijgt het skaten meer sophistication. Bij Krisztina ben ik veel choreografischer gaan denken. Als je naar TMF kijkt zie je dat iedereen simultaan danst, lekker strak dat wel, maar je gaat maar één richting uit in dezelfde bewegingen. Nu weet ik dat je in ruimtestructuren, ritme en bewegingen kunt knippen. Het mag allemaal wel wat abstracter, wat minder showy. Het zal mijn eigen voorstellingen zeker verrijken.''

`Dynamix' van dansgroep Krisztina de Châtel, vanaf 8/12 Theater aan 't Spui, Den Haag. Inl. over tournee: (020) 6695755.