`Schröder heeft geen gevoel voor Europa'

De Duitse kanselier Schröder heeft geen emotionele band met Europa en belast nodeloos de betrekkingen met bondgenoot Frankrijk, vindt de oppositie.

,,De Duits-Franse betrekkingen zijn de afgelopen decennia niet zo slecht geweest. Het gevaar bestaat daardoor dat tijdens de Europese top in Nice veel minder wordt bereikt dan noodzakelijk is. Geeft `Nice' aan de nieuwkomers in Oost-Europa het signaal af `het lukt nu niet omdat we er niet klaar voor zijn', dan is dat rampzalig voor de Europese uitbreiding.''

Dat zegt Friedrich Merz (45), fractievoorzitter van de christen-democratische CDU/CSU in Duitsland. De jonge politicus volgde begin dit jaar als fractieleider de geroutineerde Wolfgang Schäuble op, die terugtrad wegens de zwartgeldaffaire rondom oud-kanselier Helmut Kohl. Samen met partijvoorzitter Angela Merkel vormt hij het nieuwe `gezicht' van de oppositie.

Merz is een typische Europese Duitser. Hij is een katholiek uit het Sauerland, studeerde rechten in Bonn, was rechter in Saarbrücken en vijf jaar lid van het Europees Parlement. De bijna twee meter lange Merz is exemplarisch voor de jongere generatie Duitsers, die – anders dan Kohl – na de Tweede Wereldoorlog zijn geboren. Ze zijn opgegroeid in het in West-Europa verankerde Duitsland en voor hen is het vanzelfsprekend Europeaan en Duitser te zijn.

Toen de geheime rekeningen van Kohl aan het licht kwamen, was Merz ontdaan en ontpopte hij zich als een van de scherpste critici van het `systeem-Kohl'. Maar zodra in een gesprek op zijn Berlijnse Bondsdagkantoor Europa aan bod komt, noemt hij de naam van de oud-kanselier – nog altijd collega van Merz in de fractie – regelmatig.

De huidige bondskanselier Gerhard Schröder (SPD) heeft volgens Merz ,,geen enkele emotionele relatie'' met Europa. Daardoor raakt de kanselier herhaaldelijk de verkeerde snaar in de betrekkingen met de belangrijke Franse bondgenoot. Zo noemt Merz de uitwerking van Schröders uitlatingen over een zwaardere stem voor Duitsland in de Raad van Ministers ronduit ,,vernietigend''. Tijdens het Europadebat in de Bondsdag, ruim een week geleden, zei Schröder volgens Merz veel te plomp: omdat Duitsland groter is geworden moet het ook meer stemmen in de Raad krijgen dan Frankrijk. Daarmee heeft Schröder Parijs lelijk voor het hoofd gestoten en de onderhandelingen in Nice volstrekt onnodig belast. De kanselier houdt in zijn Europa-politiek veel te veel rekening met de binnenlandse politiek en te weinig met de Europese partners, meent Merz. ,,Helmut Kohl had het nooit zover laten komen.''

De opgelopen spanning tussen Duitsland en Frankrijk komt volgens Merz bovenop de slechte voorbereiding van de top door de Franse voorzitter. ,,De Fransen hebben het voorzitterschap van de EU gebruikt om hun eigen belangen door te zetten en niet om voor Europese successen te boeken.''

Het gevaar is levensgroot aanwezig dat in Nice nu nog minder wordt bereikt dan al wordt gevreesd. ,,Het resultaat zal ver achterblijven bij wat noodzakelijk is om de besluitvaardigheid van de Europese Unie te vergroten. En Europa moet slagvaardiger worden wil het de vele nieuwe lidstaten kunnen opnemen.''

Het belangrijkste is volgens Merz dat de Europese Unie het eenstemmigheidsprincipe vaarwel zegt. ,,Het vetorecht blokkeert alle belangrijke beslissingen.'' Merz rekent voor dat in Europa meer dan 70 kwesties eenstemmig geregeld moeten worden. En overal waar in Europa afspraken eenstemmig zijn gemaakt, zijn grote problemen ontstaan – zoals bij invoering van de BTW. Besluiten die met een gekwalificeerde meerderheid zijn genomen, blijken in de praktijk goed te functioneren, zoals de integratie van de Europese economische markt.

Merz: ,,Invoering van het principe van gekwalificeerde meerderheid is de sleutel om tot een slagvaardig Europa te komen. Ook in de gevoelige kwestie als de immigratie- en asielpolitiek wil Duitsland koersen op een Europese politiek.'' Daarover blijken oppositie- en regeringspartijen het eens te zijn. De bondskanselarij van Schröder en het ministerie van Buitenlandse Zaken van Joschka Fischer hebben de afgelopen week een compromis voorbereid waarbij Duitsland het vetorecht in asiel- en immigratiekwesties opgeeft. Tot nog toe heeft Duitsland dat steeds geblokkeerd, terwijl een meerderheid van lidstaten daarover bereid was te praten.

Voor het CDU heeft de voltooiing van Europa met het opnemen van de Oost-Europese landen absolute prioriteit. De oppositie weet zich daarbij gesteund door de kiezers, voegt de oppositieleider eraan toe. Uit de jongste opiniepeilingen blijkt, dat de CDU qua stemmen vrijwel gelijk opgaat met de SPD (rondom 38 procent). ,,Als we bedenken dat de CDU met het financiële schandaal de zwaarste crisis in haar geschiedenis heeft beleefd, is dat een resultaat waarmee we goed kunnen leven.''