`Ik, de beste president die Mexico ooit had'

Na de `revolutie van de armen' in Venezuela, ontketent Mexico nu de `revolutie van de hoop'. De nieuwe president, Vicente Fox, ziet een welvarende toekomst voor Latijns Amerika gloren.

,,Ik word de beste president die Mexico ooit heeft gehad'', zei Vicente Fox, vlak voor hij afgelopen weekeinde zijn nieuwe ambt aanvaardde. Aan zelfvertrouwen ontbreekt het de voormalige Coca Cola-manager niet. Zoals het de Mexicaanse bevolking niet ontbreekt aan nieuwe hoop en verwachting. Fox populi wordt de man met de cowboylaarzen in Mexico genoemd. ,,Ik geloof echt dat alles anders wordt'', zegt Canon Bernaldez door de telefoon uit Mexico-stad.

Tot verbijstering van de wereld won Fox in juni de presidentsverkiezingen van de machtige Institutionele Revolutionaire Partij (PRI). Al meer dan zeventig jaar was de partij aan de macht. Een volstrekt on-Mexicaans optreden. Paardrijdend, en met zijn duimen achter een grote zilveren gesp. Zo preekte Fox het `einde van de lange nacht van de PRI-dictatuur'. Fox sprak mensen aan met `je' en `jij'. Hij schold zijn PRI-tegenstanders uit voor `flapdrol' of `travestiet'. De managerszoon van Iers-Spaanse grootgrondbezitters was in alles het tegendeel van de door zeventig jaar angst en censuur getekende Mexicanen.

,,In Mexico is een nieuwe Latijns-Amerikaanse caudillo opgestaan'', zeiden de waarnemers. Ze trokken vergelijkingen met de (inmiddels gevallen) rechts-autoritaire Fujimori in Peru, en de links-autoritaire Chávez in Venezuela. Met ingehouden adem wachtte Mexico op de onvermijdelijke verkiezingsfraude van de PRI. Zo hadden de nazaten van de Mexicaanse Revolutie van 1919 immers steeds gewonnen. Stembussen die verdwenen, computersystemen die platvielen als de uitslag hun niet beviel.

Maar dit keer bleef de fraude uit. Nog voordat alle stemmen waren geteld gaf de zittende PRI-president Zedillo de nederlaag van zijn partij toe. ,,Daar zouden onze Amerikaanse buren nog een voorbeeld aan kunnen nemen'', grinnikt Fox nu. Het land was in shock. Niemand kon het geloven. De Marlboro-man had echt gewonnen!

,,De grootste opgaaf voor Fox is het doorbreken van de oude PRI-cultuur'', zegt commentator Carlos Fazio nu. Inmiddels heeft Fox zijn cowboykleren verruild voor een stemmig blauw pak. Hij heeft zijn taal en gebaren gekuist. En op televisie is hij niet meer galopperend maar vergaderend te zien. Fox belooft de Mexicaanse staat als een bedrijf te besturen: ,,Een overheid die minder kost en meer produceert'', is het motto van de in Harvard opgeleide manager, die van ministers productmanagers heeft gemaakt en voor het komend jaar een economische groei heeft voorspeld van 4,5 procent.

De eerste daad van Fox was het van geheim agenten wemelende ministerie van Binnenlandse Zaken decimeren. Het `ministerie van angst', heette het machtige Gobernación tijdens de decennia van de PRI. Fox heeft het in stukken gehakt, en onder publieke controle gesteld.

,,Ik ben kalm. Het is net als op school. Leerlingen die hun lesje goed hebben geleerd zijn niet bang voor examens'', vertrouwde Fox de pers deze week toe. Hij is ervan overtuigd `de beste president uit de geschiedenis' te zijn. Maar hij beseft ook dat Mexico na zeventig jaar PRI niet zomaar is te veranderen. ,,Pas over een generatie hebben we het land dat we willen'', zegt Fox. ,,Nu gaat het om de hoop. Ik wil de hoop als wapen gebruiken. Dit is de revolutie van de hoop.''

De eerste stap van Fox' revolutie is vrede sluiten met de indiaanse guerrillastrijders in Chiapas. In 1994 kwamen de indianen van de armste deelstaat van het land in opstand. De leiding was in handen van de pittoreske subcommandante Marcos. Met zijn bivakmuts, zijn pijp en stekelige humor stal Marcos de harten van de Mexicanen. Er werd een vredesakkoord met de toenmalige president Zedillo getekend. De Zapatisten van Marcos hebben sindsdien geen schot meer gelost. Maar in plaats van het uitvoeren van de akkoorden, heeft de PRI-president het leger het gebied ingestuurd. Zes jaar lang bezette het leger de scholen. De rechten van de mens werden geschonden en indianen gedood.

Onder hevig tegenstribbelen van de PRI-generaals trok Fox op de dag van zijn inauguratie de troepen terug. ,,Broeders en zusters indianen, een nieuwe dageraad breekt aan'', parafraseerde Fox de subcommandante tijdens zijn inhuldigingsrede. ,,De dag van morgen zal bloeien.''

Of die bloei al zo snel intreedt is niet zeker. Het PRI-apparaat is taai. Fox heeft geen meerderheid in het parlement. En de meerderheid van de deelstaten is nog steeds in handen van de PRI. Zeker is echter dat Fox met zijn `revolutie van de hoop' de Mexicanen hun zelfvertrouwen teruggeeft. ,,De 21ste eeuw is van Mexico en van Latijns Amerika'', stelt Fox. ,,Wij zullen de nieuwe winnaars zijn.''