Papieren eendagsvliegen

Je kunt het zo gek niet bedenken of er bestaat een club van. Wereldreizigers, bonsai-fans of biografen, allemaal hebben ze zich verenigd. Deel 2 in een serie: de Vereniging van Kranten- en Tijdschriftenverzamelaars.

Het Drabants Bagblad is slechts één keer verschenen. Die ene editie heeft de speelse zetter vermoedelijk zijn baan gekost. Diezelfde krant kopte in 1972 `Israëlische gijzelaars ontkomen'. Een latere uitgave van dezelfde dag, bestemd voor een andere streek, droeg de juiste kop, maar het kwaad was al geschied.

Pijnlijk, maar koren op de molen van de krantenverzamelaars Ron Grooten en Jan de Wit. ,,Deze blunders maken een krant uniek'', zegt De Wit. Door een misdruk of een datumfout kan een willekeurige krant een object voor verzamelaars worden. Veel van de honderdvijftig leden van de Vereniging voor Kranten- en Tijdschriftenverzamelaars (VKTV) leggen zich toe op dit soort drukwerk. Er verschijnen dagelijks zoveel kranten dat selecteren onvermijdelijk is. Sommigen sparen alle eerste of laatste uitgaven, anderen kiezen een thema, zoals alle tijdschriften met artikelen over Brigitte Bardot. De Wit, secretaris van de vereniging, heeft als specialismen kranten uit en over zijn woonplaats Den Bosch en alle dagbladen die een wereldschokkend nieuwsfeit verslaan, zoals de dood van Stalin of de Watersnood uit 1953.

Het is niet altijd direct duidelijk wanneer een krant historische waarde heeft. De Wit: ,,Ik bewaar de kranten en wacht dan gewoon rustig af. De Golfoorlog, bijvoorbeeld, is begonnen met een klein grensconflict tussen Irak en Kuweit dat slechts in een paar dagbladen vermeld werd. Tot de oorlog uitbrak: vanaf dat moment is zo'n eerste krant juist heel belangrijk.''

Zijn collectie telt ongeveer 10.000 exemplaren. ,,Kranten laten de geschiedenis leven'', zegt hij. ,,In de geschiedenisboeken blijven gebeurtenissen altijd ver weg. Maar als het in de krant staat, zie je het opeens voor je. Wanneer je de verordeningen leest die de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog hebben uitgevaardigd, kun je stap voor stap volgen hoe het zo ver heeft kunnen komen.''

Ron Grooten, penningmeester van de VKTV, verzamelt van alle dagbladen in de hele wereld één exemplaar. Hij vindt de kranten via beurzen, door uitgevers te benaderen, maar vooral via vrienden die kranten voor hem meebrengen van vakantie. Het liefst twee exemplaren, zodat hij kan ruilen. Ruilen, niet kopen is het uitgangspunt van de VKTV. ,,Het moet wel een hobby blijven.''

Bijzondere exemplaren worden soms wel aangeschaft. De Wit heeft laatst een London Gazette uit 1676 gekocht waarin het overlijden van Michiel de Ruyter gemeld wordt. Volgens De Wit was de prijs (ƒ175) zo schappelijk doordat deze gebeurtenis voor Engeland niet heel belangrijk was. Ter vergelijking: de Dallas Herald Tribune met het nieuws over de moord op Kennedy is op internet aangeboden voor $12.000.

Wat bezielt mensen om in hun huis enorme stapels kranten op te slaan die andere mensen na een dag bij het oud papier zetten? De Wit: ,,Het zijn natuurlijk eendagsvliegen, maar sommige oplagen zijn zo mooi, dat het geweldige exemplaren zijn om te bewaren. En de lucht van oud drukwerk is verslavend. Maar ik geef toe: je moet een beetje gek zijn. Alles wat je verzamelt, ligt ook al ergens in een archief.''

Het te pakken krijgen van een lang begeerde krant geeft de grootste kick. De Greet Hoffmans-affaire is aan het licht gebracht door het Duitse blad Der Spiegel. De regering heeft deze editie in Nederland verboden. Op een beurs in Duitsland vond De Wit een exemplaar, tussen een complete jaargang van Der Spiegel. Omdat hij niet de hele serie wilde kopen en geen argwaan wilde wekken, moffelde hij deze tussen twee onopvallende kranten. Dit `nietszeggende' stapeltje kostte De Wit ƒ5. ,,Nou, toen sprong ik wel even een gat in de lucht.''

Vereniging voor Kranten- en Tijdschriftenverzamelaars, tel 073-5214272. http://home.wxs.nl/~vktv/home.html