Ongegeneerd een keel opzetten

Het koorleven bloeit als nooit tevoren, de Engelse gewoonte van zingen bij het voetbal is in Nederland gemeengoed geworden, en nu zijn er – voor wie echt niet zonder kan – ook speciale meezingconcerten.

Van Dale kent het begrip `meezingconcerten' nog niet. Toch ontstond het idee – in navolging van Engeland – alweer twaalf jaar geleden in Leiden. Een Leids studentenkoor zong in Engeland met zijn Engelse evenknie `from scratch', vanuit het niets, de Messiah van Händel. Men besloot dat zoiets in Leiden ook moest kunnen. Het eerste jaar kwamen er 160 liefhebbers op de Scratch Muziekdagen af, na tien jaar was het aantal gegroeid tot 2.800.

Ook anderen gingen meezingconcerten organiseren. Er kwam een meezing-Matthäus in de Mozes & Aäron kerk, en meezing-Dido & Aeneassen en meezing-Carmina Burana's. Dit jaar is er vlak voor kerst ook een meezing-Messiah met professioneel orkest en koor in Muziekcentrum Vredenburg, en heeft het Residentiekoor zich schoorvoetend bij de meezingers geschaard: wie zich had opgegeven en had geoefend, mocht – onopvallend in het zwart gekleed – tussen de echte koorleden meezingen. Ook het verder stil luisterende publiek mocht even meedoen.

Tegelijkertijd groeit het aantal meezingconcerten in het populaire genre. Je kunt met de hele familie meezingen met `Kruimeltje de musical', bij het programma `Toch ben ik blij dat ik je niet vergeten ben' of meedoen aan het Guinness Book of Records-achtige SuperVoices of SuperKids.

De meezingconcerten zijn een hype: kaarten voor de Leidse scratch-Messiah zijn drie dagen nadat de kaartverkoop is begonnen al uitverkocht. Ook de meezing-Matthäus moet steeds meer mensen teleurstellen. En dat terwijl je voor de meeste meezingconcerten behoorlijk wat moet kunnen. Het meeste voor de scratchconcerten. Het scratch-koor ziet elkaar op de dag van het concert voor het eerst, en dat geldt ook voor de leden van het orkest. Alleen de solisten zijn professionele zangers. De meezingers en -spelers moeten dus alles zelf doen, een dag lang fanatiek repeteren, en het daarna maar aandurven om een concert te geven. Een meezing-Matthäus of -Messiah krijg je niet cadeau. Je krijgt een bandje thuis om te oefenen, of een bericht welke partituur je moet kopen. Toch hoeft de aspirant-meezinger zich niet al te veel zorgen te maken. Het koor en het orkest slepen hem er tijdens de uitvoering wel doorheen. En niemand die het merkt als je even je mond houdt, of heel zachtjes zingt.

Een belangrijke stimulator van de doe-zelf-ook-eens-wat-concerten is het Netwerk Meezingconcerten. Dit is ook de organistatie die de meezing-Messiah in Vredenburg heeft bedacht. Het doel van het netwerk is zoveel mogelijk koren zo ver krijgen dat zij naast een gewoon concert ook een meezingconcert geven. Initiatiefnemer Jan Speelpenning: ,,Ik ga vaak naar concerten. Zeker bij muziek die ik goed ken, vind ik het moeilijk stil te blijven zitten. Door mee te zingen, beleef je de muziek veel intenser. Datzelfde heb je als je in een koor zingt, maar dat kost veel meer tijd. Bij een meezingconcert draag je nauwelijks verantwoordelijkheid voor het eindresultaat. De meezingers van de Messiah worden geholpen door een volledig orkest, solisten en een groot steunkoor. De aantrekkingskracht zit in de mogelijkheid je een dag onder te dompelen in muziek zonder verdere verplichtingen. Misschien heeft het ook met de ontkerkelijking te maken. Ik hoor regelmatig van mensen voor wie het zingen in de kerk de prettigste herinnering was.''

De concertzaal als Ersatz-kerk? Zingen is aanstekelijk. Zelf breng ik niet veel meer voort dan een naargeestig brommertje, maar ik kon het bijna niet laten hardop mee te zingen met de twee slotkoren uit de Matthäus Passion tijdens het concert van het Residentiekoor.