Juristen strijden om erfenis Ghana

Twee grijze juristen strijden vandaag bij de presidentsverkiezingen om de erfenis van de kleurrijke Jerry Rawlings die Ghana 19 jaar geleid heeft. Ze voelen de hete adem van Rawlings in hun nek.

Dames met dikke dijen swingen en zingen. Opgewonden heren juichen en werpen hun armen in de lucht. Verkiezingsbijeenkomsten in Afrika zijn altijd feest, met gratis T-shirts en andere presentjes.

Vanaf het podium in een provinciestadje kijkt presidentskandidaat Atta Mills geamuseerd naar de deinende massa. De kleine man zit op twee op elkaar gestapelde plastic stoelen om wat groter te lijken. Onder zijn zetel schuilt een angstige kip.

Zijn tegenkandidaat bij de presidents- en parlementsverkiezingen, John Kufour, krijgt in de hoofdstad Accra een nog enthousiastere menigte op de been. Jongeren rennen wild door de straten. Ze houden iedere voorbijganger aan en wijzen met hun duimen richting kruis. ,,Daar beneden moet je me aanraken'', schreeuwen ze. Het hokje op het verkiezingsbiljet voor Kufour staat onderaan dus werd zijn slogan: `Touch me down there'.

Zo vrolijk als de verkiezingsbijeenkomsten zijn, zo saai zijn de twee belangrijkste kandidaten. Mills en Kufour zijn allebei nette maar weinig inspirerende politici. Ze steken grijs af bij de kleurrijke Jerry Rawlings, de huidige president. Mills was hoogleraar in de rechten en een expert in belastingen, Kufour een advocaat. De uitkomst van hun nek-aan-nekrace valt niet te voorspellen. Nog onzekerder is of Rawlings het resultaat accepteert.

De 56-jarige vice-president Atta Mills is de favoriet van Rawlings. Volgens tegenstanders is hij diens marionet. ,,Hij is een gevangene van de president. Onder zijn bewind houdt Rawlings de touwtjes nog altijd in handen'', meent Kofi Coomson, hoofdredacteur van de oppositiekrant The Chronicle. Atta Mills wijst die kritiek van de hand. ,,Ik zal me door hem de wet niet laten voorschrijven'', vertelt hij na afloop van de campagnebijeenkomst in Midden-Ghana. ,,In mijn regering zul je vele nieuwe gezichten zien.''

De 62-jarige Kufour geeft grif toe dat zijn politieke programma weinig verschilt van dat van Mills. Beiden propageren de vrije markt en een meerpartijensysteem. ,,Maar wij geloven ook werkelijk in de vrije markt en in de rechtsstaat'', zegt Kufour. ,,Rawlings en Mills doen alleen alsof.''

Rawlings en zijn Nationale Democratische Congres (NDC) wonnen in 1992 en 1996 overtuigend de verkiezingen. Kufour en zijn Nieuwe Patriottische Partij (NPP) eindigden op de tweede plaats. Maar nu Rawlings niet meedoet en de economie sinds een jaar in een dal zit, vooral door de lage internationale prijzen voor goud en cacao, de twee belangrijkste exportproducten van Ghana, roept het volk om verandering. Volgens een recente opiniepeiling krijgt Mills 42 procent van de stemmen, tegen 35 procent voor Kufour.

Zo'n uitslag zou een tweede ronde betekenen want de winnaar moet méér dan de helft van de stemmen vergaren. Bij een tweede ronde zullen de vijf andere presidentskandidaten zich vermoedelijk uitspreken voor Kufour.

De links georiënteerde NDC is traditioneel sterk op het platteland, de rechtse NPP heeft steun in de steden en in Midden-Ghana waar het grote Ashanti-volk leeft. De NPP concentreerde haar campagne op de landelijke gebieden en in het islamitische noorden. De oppositie maakt veel ophef over de corruptie en de slechte economische situatie. De regeringspartij hamert op de verdiensten van twintig jaar bestuur onder Jerry Rawlings.

Wie er ook wint, hij zal de hete adem van Rawlings in zijn nek voelen. Rawlings schokte onlangs de natie toen hij uitriep: ,,Aan de macht komen door leugens te vertellen is minder eerlijk dan de macht grijpen met een geweer.'' De boodschap was duidelijk: de NPP is onaanvaardbaar leugenachtig. Rawlings deed het vorige week nog eens dunnetjes over toen hij tegen een menigte soldaten zei dat de NPP de uitslag gaat vervalsen. In dat geval zal ik de macht niet overdragen, beloofde hij.

Werknemers van de Ghanese radio en televisie kregen vorige week de schrik van hun leven toen de studio's werden bestormd door een legereenheid. Het bleek een oefening. Rawlings benoemde de afgelopen weken nieuwe hoofden van staatsbedrijven en twee nieuwe rechters bij het Hooggerechtshof. Waarom deze acties, zo vlak voor zijn vertrek, vragen zijn tegenstanders zich af. Bereidt hij zich voor om straks zonder tegenstand een staatsgreep te kunnen plegen? Raakt Rawlings in paniek nu zijn kroonprins dreigt te verliezen?

Rawlings, die in 1979 en 1981 een militaire staatsgreep pleegde, beschikt over het Bataljon 64. Dit is een goed bewapende militaire eenheid van 850 man, het privé-leger van Rawlings, dat gemakkelijk een coup zou kunnen uitvoeren.

Sceptici geloven echter dat Rawlings in een droomwereld leeft als hij denkt voor de derde keer met militaire middelen een regering omver te kunnen werpen. Staatsgrepen zijn uit de mode geraakt in Ghana, menen zij. Maar de vrees blijft bestaan. Kufour heeft de meeste reden om zich zorgen te maken. Hij trekt een somber gezicht als hij zegt: ,,Ik bid tot God dat Rawlings op normale wijze met pensioen gaat.''