Megaclaim Italië na `woekerrente'

Zijn de Italiaanse banken gewetenloze geldwoekeraars? Volgens veel hypotheekbezitters wel. Met de wet in de hand zeggen zij dat de banken zich schuldig maken aan misdadige praktijken door de hoge rentes te vragen die begin jaren negentig contractueel zijn afgesproken.

Meer dan een miljoen mensen overwegen een schadeclaim tegen hun bank, zo zegt de belangengroep Adusbef, een vereniging van huiseigenaren. De gouverneur van de Italiaanse Centrale bank, Antonio Fazio, waarschuwde gisteren dat het financiële bestel ,,serieuze risico's'' loopt. In het gunstigste geval moeten de banken zeventien miljard gulden terugbetalen, zo rekende Fazio voor. In het ongunstigste geval loopt dat bedrag op naar 57 miljard gulden.

Deze merkwaardige situatie is ontstaan door een combinatie van drie factoren. In 1996 is een wet aangenomen tegen het wijdverbreide fenomeen van geldwoekerij, waar vaak de mafia achter zit en die tot grote persoonlijke drama's heeft geleid. Deze wet verbiedt het om rente te vragen die meer dan vijftig procent hoger is dan de officieel vastgestelde bankrente.

De tweede factor is de scherpe daling van de rente in de jaren negentig, zeker nadat duidelijk werd dat de lire deel zou gaan uitmaken van de Economische en Monetaire Unie. Daarbij komt een uitspraak van het Hof van Cassatie vorig maand dat de wet ook geldig is voor hypotheken die zijn afgesloten voordat de wet in april 1997 officieel van kracht werd.

Het referentiepunt voor de rente is nu 6,6 procent. Dat betekent dat iedere rente hoger dan 9,9 procent verboden is. Mensen die begin jaren negentig een hypotheek hebben afgesloten tegen een vaste rente, betalen soms wel achttien procent. Contract is contract, zeggen de banken. Maar de hypotheekgevers verwijzen naar de uitspraak van het Hof van Cassatie, dat kijkt naar de referentierente op het moment van betalen en niet naar die op het moment dat het contract is afgesloten. Zij willen heronderhandeling van hun hypotheek.

Twee jaar geleden zijn 23 banken daarmee al akkoord gegaan. Zij sloten een akkoord met hun klanten om de hypotheken met een vaste rente om te zetten in hypotheken met variabele rente.

Andere banken vinden dat de contracten van tien jaar geleden geldig moeten blijven.