`Ik heb het getto van mijn geest verlaten'

Leon Esterhuizen staat met zijn blanke hoofd kandidaat voor het ANC. Het zwarte hoofd van Thandi Zondi staat op affiches van de Democratische Alliantie (DA). Kiezers in Zuid-Afrika kunnen bij de lokale verkiezingen vandaag niet langer afgaan op huidskleur of naam. Nooit eerder overschreden zoveel kandidaten de traditionele raciale lijn.

Het ANC kreeg vorig jaar bij de parlementsverkiezingen nog 66 procent van de stemmen. De Nieuwe Nationale Partij, de voorzetting van de oude apartheidspartij NP, zag haar aanhang daarentegen desastreus teruglopen, stemmen die vrijwel allemaal naar de Democratische Partij van Tony Leon gingen. Opgeteld leden DP en NNP, die nu samen met de voormalige splinterpartij Federale Alliantie de Democratische Alliantie vormen, niettemin een gevoelig verlies: van 22 procent in 1994 naar 17 procent in 1999.

Zowel ANC als Democratische Alliantie maakte de afgelopen maanden prominent melding van overlopers uit het andere kamp. Het ANC schreef een aantal voormalige blanke racisten als lid in. Onder hen Craig Kotze, een voormalige spion voor de apartheid. Niet zo lang geleden zei hij tegenover de Waarheidscommissie dat de blanke regering waarvoor hij destijds werkte, streefde naar ,,een vreedzame overgang terwijl terroristische bewegingen als het ANC duizenden mensen doodden''. ,,Ik heb het getto van mijn geest verlaten'', verklaarde hij zijn verrassende overstap.

Ook Robby Sutherland, een nog fanatiekere verdediger van de blanke superioriteit in het verleden, sloot zich aan bij het ANC en staat vandaag namens zijn partij kandidaat in de plaats Roodeplaat. Sutherland had ,,een grote afkeer van alles wat zwart was'', zoals hij zelf ooit vertelde, en was lid van de uiterst rechtse Herstigte Nasionale Party. ,,Macht aan het volk, lang leve het ANC'', riep hij de afgelopen weken hele zwarte volksstammen tijdens de verkiezingscampagne toe.