Comeback kid `Bibi' drijft Barak naar vrede

Netanyahu komt er aan. Premier Barak en Likud-leider Sharon, ieder met een eigen agenda, proberen hem de pas af te snijden. Alleen vrede kan Barak nog redden.

Wegens de ,,zeer ernstige veiligheidssituatie'' zal ex-Likud-premier Benjamin Netanyahu snel beslissen of hij zich kandidaat stelt bij de vervroegde algemene verkiezingen. ,,Er wordt zware druk op me uitgeoefend om terug te keren. Spoedig zal ik daarover een besluit nemen'', zei hij gisteravond bij terugkeer uit de VS. Politici en commentatoren twijfelen er niet aan dat Netanyahu de strijd om het premierschap zal aanbinden tegen premier Ehud Barak. Hij zal dat echter pas doen nadat de Knesset, het parlement, in tweede en derde lezing het wetsvoorstel voor vervroegde verkiezingen heeft aangenomen.

Netanyahu houdt er rekening mee dat Barak en Ariel Sharon, de huidige leider van Likud, alsnog een noodregering van nationale eenheid zullen vormen om een snelle comeback van `Bibi' te verijdelen.

Alle peilingen wijzen nog steeds uit dat Netanyahu het premierschap op indrukwekkende wijze zal heroveren. De enige die zich door deze peilingen niet uit het veld laat slaan, is Barak. Barak won in het voorjaar van 1999 met zijn belofte van vrede de race om het premierschap met grote voorsprong op Netanyahu. Toen was Netanyahu de `mislukking' van het jaar en hield hij het record van de kortst zittende premier. In nog geen anderhalf jaar is Barak van grote hoogte gevallen en indien de verkiezingen in mei doorgaan, breekt hij het record van Netanyahu. ,,Het is verschrikkelijk dat we moeten kiezen tussen twee leiders die faalden. Het verstand kan dat niet bevatten'', schrijft vanmorgen Ha'aretz. Netanyahu heeft het voordeel dat de politieke blunders van Barak nog heel vers in het geheugen liggen. Barak speculeert er op dat hij terrein terug kan winnen op de magische `Bibi' als hij in zijn campagne het tragische falen van Netanyahu als premier weer in de herinnering kan brengen.

De angst voor een triomfantelijke comeback van Netanyahu geeft de tegenstanders van vervroegde verkiezingen in `oorlogstijd' nog enige tijd om te ijveren voor de vorming van een noodregering van nationale eenheid tussen Likud en de Arbeidspartij. Dat is een manier om Netanyahu nog een paar jaar aan de zijlijn te houden. Verandering van het kiesstelsel is een andere methode om de terugkeer van Netanyahu te bemoeilijken. Er lijkt in meerderheid in de Knesset te zijn om terug te keren naar het oude systeem, waarbij uitsluitend voor partijen en niet voor de eerste minister werd gekozen.

Door dit alles neemt de politieke verwarring sterk toe, hetgeen ook tot uitdrukking komt in de houding van de regering tegenover de Palestijnen. Premier Barak at zondag in een Israëlisch Arabisch dorp humoes (een Arabisch gerecht). Vorig jaar stemde maar liefst 95 procent van de Arabieren op hem. Nu Israel oorlog voert tegen het streven van het Palestijnse volk naar een staat op de hele Westelijke Jordaanoever en Gazastrook met (Oost-)Jeruzalem als hoofdstad, keren de Israëlische Arabieren, die zich Palestijnen noemen, hem hun rug toe. Ze zijn niet vergeten dat de politie dertien Arabieren doodschoot tijdens pro-Palestijnse demonstraties bij het begin van de intifadah.

De enige kans voor Barak om wat van zijn steun bij de Arabieren terug te winnen, is nog voor de verkiezingen een voor de Palestijnen eervol akkoord te sluiten over de stichting van een Palestijnse staat. Als dat niet lukt, heeft Barak geen schijn van kans premier te blijven omdat de Arabische stem (20 procent van de bevolking) doorslaggevend is. Palestijnse leiders gaven deze week toe dat er in het geheim met Israël wordt onderhandeld. Barak biedt Arafat echter minder dan hij tijdens de mislukte top in Camp David deed. De kansen op een doorbraak in de laatste dagen van het presidentschap van Bill Clinton worden ook kleiner omdat Barak zich nog afzet tegen nieuwe Amerikaanse bemiddeling en de resultaten afwacht van de geheime contacten met de Palestijnen.

    • Salomon Bouman