Een poldervariant van de hoogtestage

Hoe verhoogt een sporter zijn prestatievermogen? Door intermettent hypoxic training, omdat klassieke training heeft afgedaan en doping wordt opgespoord. Zo bleek zaterdag tijdens een discussie op Papendal.

Sport is tegenwoordig steeds meer een strijd in trainingsmethodieken. Vraag een sporter en zijn coach hoe hij zijn prestaties denkt te verbeteren en zijn antwoord luidt maar al te vaak: trainen, hoe meer hoe beter.

Fout, zegt de bewegingswetenschapper. De vraag is juist: hoe weinig moet ik trainen om optimaal te (kunnen) presteren? Eindeloos kilometers zwemmen, hardlopen of fietsen is passé. Het nog verder opschroeven van de prestaties zal moeten komen van de intermittent hypoxic training (IHT), de hoogtetent of de hypobare kamer.

In sportcentrum Papendal debatteerden zaterdagmiddag ruim dertig Nederlandse experts over dit onderwerp. De toehoorders, bondsartsen en sportfysiologen van onder meer de tennis-, voetbal- en zwembond, fronsten meerdere malen hun wenkbrauwen. Maar de scepsis moest het afleggen tegen de nieuwsgierigheid.

Toch bespeurde presentator Henk Kraaijenhof nog veel scepsis bij sporters en coaches. Opportunisme en conservatisme, noemde de ex-trainer van Nelli Cooman en Merlene Ottey het. ,,We vinden dat we het als klein landje wel goed hebben gedaan in Sydney. Die verfoeide methodes uit het buitenland, daar voelen we ons te goed voor.

Maar we hobbelen achter drie genetische uitzonderingen. Wees eerlijk, er is toch geen competitie in het vrouwenwielrennen of het schaatsen? Zet een Keniaan op een fiets of een schaats, en Nederland kan het schudden.''

Het draaide tot voor kort om alternatieven voor de klassieke hoogtestage. Generaties sporters zwoeren daarbij. Het principe is simpel: op grote hoogte is de lucht ijl. De hoeveelheid zuurstof die je met één ademteug binnenkrijgt is dan minder. Het lichaam past zich aan door extra rode bloedlichaampjes te maken. Dat vergroot de opnamecapaciteit van zuurstof in het bloed. Zodra de sporter met de extra bloedlichaampjes op zeeniveau komt, levert dat `extra lucht' op.

Maar de laatste jaren klinken er uit de wetenschap tegengestelde geluiden. De klassieke hoogstestage zou niet het gewenste effect hebben. Bovendien zijn blessures, uitdroging of verkoudheid op grote hoogte niet ondenkbeeldig.

Sinds 1995 worden nieuwe technieken beproefd. Sporters die bijvoorbeeld in een tank met onderdruk, de hypokamer, trainen. Onderzoek wees uit dat na een week het maximale zuurstofopnamevermogen met 8 procent toenam.

Twee jaar geleden werd de hoogtetent geïntroduceerd. In het tentje wordt lucht gepompt met flink minder zuurstof. Rob Barel, meervoudig wereldkampioen triatlon, schafte er één aan, voor de lieve som van 10.000 gulden. Hij was verkocht. ,,Het is de poldervariant van een hoogtestage, zonder de bijwerkingen. En: het is hét alternatief voor mensen die geen doping willen gebruiken.''

Barel ging in tien jaar tijd even zovele keren op hoogtestage. Dit jaar bleef hij in Nederland, in zijn tent. Telkens mat hij zijn bloed. Drie keer reageerde hij slecht, acht keer nam zijn prestatievermogen toe. Het best reageerde zijn lichaam na de `hoogtestage' in de tent.

Maar wielrenner Michael Boogerd dan. Hij verloor de Tour de France toch mede door zijn mislukte avontuur in de hoogtetent? ,,Boogerds fout was dat hij vlak voor de Tour de tent inging'', weet Barel. ,,Het lichaam krijgt niet de tijd zich aan te passen en schiet in de stress.''

John Hellemans, vijfvoudig wereldkampioen triatlon bij de veteranen, vond de hypotent al weer achterhaald. De naar Nieuw Zeeland geëmigreerde wetenschapper ontwikkelde de Intermittent Hypoxic Training. Daarbij kan de zuurstofarme lucht direct via een masker ingeademd worden. Het kastje, ter grootte van een processor, kan overal naar toe worden gesleept. Hij claimt meer dan tweehonderd sporters succesvol te hebben getraind met deze methode. ,,Er is geen drukverlaging, sporters hoeven niet te herstellen. Een uurtje per dag inademen betekent na twee weken een prestatieverbetering van drie procent.''

Voor hersenbeschadiging zoals bij muizen was geconstateerd hoeft de sporter niet te vrezen. ,,Onzin'', meende hij.

Volgens Kraaijenhof is er geen alternatief. ,,Als Nederlandse sporters de aansluiting met de top willen verliezen, moeten ze vooral de nieuwe technieken negeren. Maar dan zal je op de spelen van Athene zien hoe weinig de Nederlandse topsport voorstelt.''

Vindt Kraaijenhof de IHT niet neigen naar doping? ,,Van NOC*NSF moet Nederland goud halen, maar dan moet alles eerlijk verlopen. Pretendeer toch niet dat de sport schoon is; het is geen eiland in de maatschappij. Is er een legale methode, de IHT, waarmee je de rest kunt bijbenen, dan moet je niet zeuren.''