Elk kwartaal uitverkoop

De grote uitverkoop van Nederlandse aandelen door Nederlandse pensioenfondsen gaat onverminderd door. En het eind is nog niet in zicht verwacht analist Van Doesburg.

De Nederlandse pensioenfondsen, die lange tijd onder meer in politiek Den Haag zijn aangezien voor trouwe beleggers in het Nederlandse bedrijfsleven, blijven hun Nederlandse aandelenbeleggingen kortwieken.

In het derde kwartaal hebben pensioenfondsen hun aandelenbezit in Nederlandse bedrijven met 13 miljard gulden gereduceerd tot 85 miljard gulden, zo bleek gisteren uit de nieuweste cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Dit niveau van beleggingen is het laagste in vier jaar, constateert analist P. van Doesburg van de zakenbank Kempen & Co.

Nederlandse politici hebben geruime tijd gedacht dat pensioenfondsen een rol als veilige kernaandeelhouders in het Nederlandse bedrijfsleven zouden spelen als Nederland onder Europese druk haar regels tegen ruwe opkopers van het bedrijfsleven zou moeten verminderen.

Nederlandse verzekeraars zijn overigens wel Nederlandse aandelen blijven kopen of hebben in elk geval hun bezit, rekening houdend met enige koerswinsten, niet drastisch ingekrompen. Het CBS becijfert het Nederlandse aandelenbezit van verzekeraars eind september op 142 miljard gulden, een stijging met 9 miljard gulden ten opzichte van een kwartaal eerder.

Dat de beleggingen van pensioenfondsen in Nederlandse aandelen opnieuw zijn gedaald verbaast Van Doesburg niet, wel het tempo waarin het in het derde kwartaal is gegaan. Waren de Nederlandse aandelen in het tweede kwartaal nog goed voor 22 procent van de totale beleggingen, nu is dat 16 procent van het totale pensioenvermogen van 1.017 miljard gulden.

De middelgrote bedrijven in de zogeheten midkap-beursgraadmeter van de Amsterdamse beurs en de grote fondsen in de AEX-index hebben het meest te lijden gehad onder de verkoopgolf, zo taxeert Van Doesburg. De kleintjes hebben geen last. Die aandelen hebben pensioenfondsen volgens kenners al eerder verkocht.

De aanhoudende verkopen verklaart Van Doesburg nog steeds uit een monumentale verschuiving in het beleggingsgedrag van de pensioenfondsen. Zij gaan van beleggingen met een zwaartepunt in Nederland naar een veel bredere spreiding over de landen die de euro gaan invoeren, en daarbuiten. Afgaande op zijn becijferingen is het einde van de verkopen nog niet in zicht.

De Nederlandse pensioenfondsen zitten nu ongeveer op het percentage Nederlandse aandelen in hun totale beleggingen dat overeenkomt met de zwaarte van Nederlandse bedrijven in de beursgraadmeters van euroland. ,,Dat beschouw ik min of meer als de bovengrens.''

Gezien de signalen dat de pensioenfondsen steeds internationaler gaan beleggen, met aandelenbelangen in landen als de Verenigde Staten, Japan en het Verenigd Koninkrijk zullen nog meer Nederlandse effecten in de uitverkoop gaan. Internationaal gesproken weegt de Nederlandse aandelenmarkt voor ongeveer 3 procent in de graadmeters. Dat is bijvoorbeeld het percentage dat een internationaal gespreid beleggingsfonds als Robeco in Nederlandse aandelen heeft zitten. Maar 3 procent is wel erg laag voor een pensioenfonds, meent Van Doesburg. Bovendien lopen zij dan diverse valutarisico's met hun buitenlandse beleggingen.

De pensioenfondsen zullen zich sterker blijven concentreren op beleggingen in aandelen in euroland, en op basis daarvan tussen 7,5 en 10 procent van hun geld in Nederlandse aandelen steken, denkt hij.

Dat verzekeraars wel kopen heeft onder meer te maken met fiscale prikkels, die voor hen wel werken, maar niet voor pensioenfondsen, die geen vennootschapsbelasting betalen.