Duitsland

Phileas Fogg deed het in tachtig dagen, bondskanselier Gerhard Schröder in 80 gedoofde eeuwige vlammen. De Achterpagina reist in 80 hits de wereld rond. Vandaag de 23ste bestemming: Duitsland.

In de jaren zestig was het niet ongewoon voor Nederlandse zangers om in het Duits te zingen. Zo haalde Imca Marina in 1963 hoge noteringen in de Nederlandse Top 40 met `Lass mein Herz nicht weinen' en `Über den Wolken ist Sonnenschein'. Ook Duitse schlagerzangers als Heino, Udo Jürgens en Freddy Breck haalden in de jaren zestig en zeventig moeiteloos Nederlandse hits met hun Duitstalige nummers. Maar in de jaren tachtig verdwenen de Duitse Schlagers uit de hitparade. Alleen echte rockgroepen haalden nog heel incidenteel Duitstalige hits in Nederland, zoals Nena met `99 Luftballons', nummer 1 in 1983.

Het afnemende aantal Duitstalige hits in de Nederlandse hitparade weerspiegelt de paradox van de naoorlogse houding van Nederlanders tegenover Duitsland en Duitsers: hoe langer de Tweede Wereldoorlog is afgelopen, des te afwijzender staan de Nederlanders tegenover Duitsland en de Duitsers. Hoe minder Nederlanders de oorlog zelf nog hadden meegemaakt, des te groter de Nederlandse behoefte aan morele superioriteit ten koste van Duitsland. Bovendien kreeg Duitsland onder jongeren steeds meer te kampen met een suf imago. Anders dan Italië en vooral Spanje heeft Duitsland geen zonnige stranden en bijbehorend discovertier te bieden. In een `Reisje langs de Rijn', zoals het nummer heette dat Willy en Willeke Alberti in 1969 uitbrachten, hadden Nederlandse jongeren toen al geen zin meer: het lied kwam nooit verder dan de tipparade. Duitsland was toen al hard op weg een land te worden waar Nederlanders alleen doorheen raasden op weg naar hun vakantiebestemming.

Opvallend bij de oude Duitstalige hits uit de jaren zestig is dat ze nooit over Duitsland gaan. Onveranderlijk gaan de hits van Breck, Heino en al die anderen over de liefde of over Griekse wijn. Waarschijnlijk waren de Duitsers zelf zo verstandig om niet met odes aan Duitsland hits in Nederland te proberen te halen.

Later verdween het taboe op nummers over Duitsland. Zes jaar na de mislukte poging van de Alberti's, bereikte de Zangeres zonder Naam de vijftiende plaats met `In Hamburg', de stad die toen in Nederland vooral bekend was om de Reeperbahn en de seksindustrie. `In Hamburg' gaat dan ook over een meisje dat zich hoereert: ,,In Hamburg loop ik langs de straten/ door wroeging en heimwee gekweld/ Ik heb m'n familie verlaten/ En verkoop nu mijn liefde voor geld.''

`In Hamburg' is typerend voor de hits over Duitsland. Het zijn nooit regelrechte liefdesverklaringen aan Nederlands grootste buurland. `Autobahn' van Kraftwerk, dat in in 1975 de twaalfde plaats haalde, komt nog het dichtst in de buurt van een positief lied over Duitsland. De Duitse snelwegen zijn ongetwijfeld de mooiste van Europa, maar het behoort tot de basiskennis van iedere Nederlander dat Hitler het `grand projet' van de Autobahnen begon, zodat ze nog altijd een beetje `fout' zijn. Bovendien associëren de meeste Nederlanders de Autobahnen met saaie lange tochten. De monotonie van de Duitse snelwegen is voorbeeldig verklankt door Kraftwerk in een van de wonderlijkste hits uit de geschiedenis van de Nederlandse Top 40. Veel meer dan het het zingen van de regel `fahren, fahren, fahren auf der Autobahn', begeleid door eentonige elektronische klanken is `Autobahn' niet.

Minstens even wonderlijk is `Kristallnaach', de nummer-8-hit van de Keulse rockgroep BAP in 1983. `Kristallnaach' is geen monotoon nummer, maar het is gezongen in Keuls dialect en dit maakt het voor de meeste Nederlanders onverstaanbaar. ,,Et kütt vüür, dat ich mein, dat jet klirrt, dat sich irjendjet en mich verirrt, e Jeräusch, nit ens laut, manchmol klirrt es vertraut, selden su, dat mer't direk durchschaut'', zo begint `Kristallnaach'. Maar blijkbaar was de steeds weerkerende kreet `Kristallnaach' voldoende om Nederlanders te laten weten dat dit geen ode was aan Duitsland, maar een nummer over de onverschilligheid van de Duitsers over haat tegen buitenlanders. Elke dag wordt volgens BAP in Duitsland de Reichskristallnacht herhaald, de nacht in 1938 waarin de nazi's synagogen in Duitsland in brand staken en joodse winkels plunderden.