Binnen 24 uur scheiden met een bemiddelaar

Het aantal echtscheidingen stijgt. Bemiddelaars profiteren daarvan. Nu is er de `marathonmethode' voor slepende zaken. ,,Procederen had veel meer tijd en geld gekost dan 20.000 gulden.''

Twintig uur onderhandelden meneer en mevrouw over geld en de omgang met de vier kinderen. Aan het hoofd van de tafel zat advocaat-scheidingsbemiddelaar Loes Gijbels, de voorzitter. Meneer is tevreden, want het resultaat zit dichter bij zíjn bod dan dat van zijn ex-vrouw: per maand zal hij 3.500 gulden alimentatie betalen in plaats van de 8.000 gulden die zij eiste. Daarnaast betaalt hij voor de kinderen. Hij is organisatieadviseur, zij is ambtenaar.

Mevrouw: ,,Vóór de zitting was ik bang dat ik `ja' zou zeggen tegen afspraken die ik eigenlijk niet wilde. Maar dat viel mee. Voor de kinderen hebben we het in elk geval goed geregeld.''

Meneer en mevrouw hebben hun echtscheiding uit onderhandeld op een nieuwe manier: in twee marathonzittingen van tien uur. Ze waren een jaar uit elkaar, maar elke poging om afspraken te maken, eindigde in een patstelling. De marathonmethode is bedacht door Gijbels, en werkt als een hogedrukpan voor echtscheidingszaken, die vaak al jaren slepen. De zitting mag hooguit 24 uur duren, in de praktijk kost het gemiddeld veertien uur. Dit moet resulteren in een echtscheidingscontract dat Gijbels in de loop van de dag op haar laptop tikt. Tot nu toe is dat negen keer gelukt, van de tien zittingen in totaal.

De echtscheidingsbemiddelingsmarkt floreert doordat het aantal echtscheidingen toeneemt. Vorig jaar waren er 17 procent meer gescheiden Nederlanders dan vijf jaar geleden: 858.000 in totaal. Advocaten proberen een gang naar de rechter te voorkomen door te bemiddelen tussen ex-partners. ,,Het is een hype'', zegt een woordvoerder van de Vereniging van Scheidingsbemiddelaars die bemiddelaars opleidt. Driehonderd zijn er nu, nog eens 45 zijn in opleiding.

De zittingen waren zo inspannend, zegt mevrouw, dat ze naderhand ,,bekaf was''. Eenmaal thuis, ging ze onmiddellijk in bed liggen. ,,Je moet tien uur achtereen alert zijn. Je moet vriendelijk blijven en opletten hoe je formuleert, anders bereik je geen akkoord. Er is geen moment rust – we onderhandelden zelfs door tijdens de broodjes want het móet binnen 24 uur.''

In individuele gesprekken stelt Gijbels van te voren vast welk gedrag van de een steevast een ,,allergische reactie'' oproept bij de ander. Bijvoorbeeld dat zij het gevoel heeft dat hij haar niet serieus neemt. ,,Ik moet die allergische reacties herkennen, zodat ik tijdens de marathonzitting voortdurend kan bijsturen als een van de twee vervalt in zijn of haar oude gedrag.''

Deelnemers aan de marathonzitting hebben wat te besteden. Vaak zijn het cliënten die een bedrijf hebben opgebouwd in de loop van het huwelijk. Ze zijn gemiddeld tussen de 50 en 60 jaar en betalen 500 gulden per uur voor de inzichten of bemiddeling. Soms zitten er ook twee advocaten, twee fiscalisten en twee accountants bij de zitting. Drie adviseurs voor de man en drie voor de vrouw. Zij moeten ook betaald worden. Gijbels: ,,Je zou het verschil in taxatie van de waarde van een onderneming moeten zien, die ex-partners aandragen. De man – van wie doorgaans alimentatie wordt gevraagd – komt dan met een lagere taxatie dan de vrouw, die meestal geld wil zien.''

De organisatie-adviseur: ,,Ik wilde niet eens scheiden en toch moest ik betalen. Dat is heel vervelend.'' De ambtenaar: ,,Ik heb vroeger gewerkt zodat hij kon studeren en carrière kon maken.''

Hoe kon het 24-jarige huwelijk eindigen in een zitting met drie advocaten? Hij weet het niet. Zij wel: ,,Hij was altijd met de zaak bezig. Ik stond alleen voor de opvoeding. Daardoor had hij het gevoel dat hij werd buitengesloten. Nu doet hij leuke dingen met de kinderen.''

De organisatie-adviseur is blij dat hij de marathon is in gegaan. ,,Het is snel geregeld. Procederen had veel meer tijd en geld gekost dan de 20.000 gulden nu (de uurtarieven van Gijbels en twee advocaten van de ex-partners bij elkaar).'' Het vermogen van een miljoen gulden was al verdeeld, in de marathonzitting is behalve de alimentatie ook een omgangsregeling getroffen: de kinderen – vier tieners – kunnen wanneer ze willen naar hun vader. Ze eten om de donderdag bij hem en logeren om het weekend drie nachten bij hem. Meneer: ,,Dan is het niet zo'n haastbezoek. Dan hebben we de tijd.'' Mevrouw: ,,Daarom móesten we naar die zitting - omdat hij niet over geld wilde praten zolang we het oneens waren over de kinderen. En ik wil absoluut dat ze bij mij blijven wonen, dat willen ze zelf ook.''

Voorwaarde om mee te doen aan de marathon is dat de ex-partners Gijbels overtuigen dat ze er nu uit willen komen. ,,Ze moeten bereid zijn concessies te doen en dat is heel moeilijk als je al een paar jaar in gevecht bent.'' De ambtenaar: ,,Je hebt verklaard dat je tijdens de zitting niet aan alle standpunten zult vasthouden. Daarom vond ik het eerst eng: stel dat ik te veel toegeef onder druk?'' Om mensen tegen zichzelf te beschermen, zitten hun eigen advocaten ook bij de marathon, zegt Gijbels.

Zowel de man als de vrouw vindt doorgaans dat zij tekort worden gedaan, stelt Gijbels vast. ,,Als de man alimentatie moet betalen, dan heeft hij het gevoel: ze kan toch zelf gaan werken? Maar de vrouw denkt dan: `Ik heb altijd gezorgd dat er eten op tafel stond en het huishouden gedaan. En hij wilde niet dat ik ging werken. En nu moet ik opeens gaan werken?''' Als de vrouw kiest voor een echtscheiding, vinden mannen het nog `oneerlijker' dat zij alimentatie vordert. Als een man er vandoor gaat met een ander, heeft de ex-vrouw de neiging hem dit `betaald te zetten'. De juridische instrumenten grijpen de ex-partners alleen aan om hun ex mee te slaan, om hun gelijk te halen bij een autoriteit.''