Thelma & Louise in Vietnam

,,Vier pagina's per dag? Is dat alles?'' riep presentatrice Hanneke Groenteman verbaasd uit toen striptekenaar Mark Hendriks in het televisieprogramma De Plantage vertelde over zijn krankzinnig hoge werktempo. Menig collega zal jaloers zijn op Hendriks' tomeloze werklust, aangezien een pagina per week gebruikelijker is voor tekenaars. Geen liefde zonder tranen is alweer het derde deel in de Tomoyo-serie in ongeveer een jaar tijd. Met de eerste twee delen, Hong Kong love story en Ikayaki, won Hendriks de Stripschapprijs voor het beste Nederlandse album.

In Hong Kong love story maakten we kennis met Tomoyo, een actrice uit Japanse B-films. Tijdens opnames op een eiland in de Stille Zuidzee beleefde ze een romance met een assistente, nadat ze werd teleurgesteld door een homoseksuele acteur. De onverbloemde seks die daarop volgde, werd al snel het centrale thema in Hendriks' werk. Hoewel het er ook in Geen liefde zonder tranen af en toe stevig aan toe gaat, is de seks voor het merendeel functioneel. Anders dan in veel andere stripboeken wordt het vrouwelijk lichaam door Hendriks niet geëxploiteerd, maar gebruikt hij seksualiteit om zijn – meestal vrouwelijke – personages extra krachtig te maken. Ze zijn baas over eigen lichaam en buiten dit regelmatig uit.

Mystificaties

In Geen liefde zonder tranen is niet helemaal duidelijk of de hoofdpersoon Tomoyo is. Het boek verschijnt in dezelfde reeks en het personage heeft hetzelfde opvallende uiterlijk als Tomoyo, maar dit keer heet ze Loan. Bovendien speelt dit verhaal zich af tijdens de Vietnamoorlog, terwijl de voorgaande Tomoyo-boeken in het heden speelden. En dan blijkt Loan aan het einde ook nog eens een tweelingzusje te hebben. Hendriks speelt door deze mystificaties een spelletje met de lezer. Hij onderzoekt hoe ver hij kan gaan met het negeren van het door hemzelf gecreëerde Tomoyo-universum. En dat pakt goed uit, omdat hij elke verwijzing naar de voorgaande boeken vermijdt.

Na een idyllische opening waarin Loan het Vietnamese meisje Mulahn ontmoet, wordt hun dorp al snel door Amerikaanse bommenwerpers met de grond gelijk gemaakt. Die bommenwerpers en de daaropvolgende meedogenloze invasie door Amerikaanse soldaten, zijn bekende beelden voor eenieder die bekend is met het Vietnamgenre (Platoon, Apocalypse Now, Full Metal Jacket). Het verschil met al die Amerikaanse films ligt erin dat Hendriks zonder pardon partij kiest voor de Vietcong. Het aardige meisje Mulahn zwaait enthousiast met een groot zwaard als ze een Amerikaan in de bosjes vindt. Via Muhlans verloofde Qua Bong maken we kennis met de ondergrondse beweging en bekijken we de oorlog vanuit hun standpunt.

Mulahn en Loan gaan op zoek naar Loans geliefde die in het Zuid-Vietnamese leger dient. Geen lolletje voor twee vrouwen om op een scooter dwars door een door oorlog geteisterd land te reizen, maar Mulahn en Loan laten zich niet zomaar van de wijs brengen. Sterker nog, ze worden zelf tot `agressor' als ze een vredelievende soldaat tegenkomen. Uiteindelijk vinden de twee Loans verloofde, maar uit de cynische toonzetting van het boek kun je al afleiden dat dat geen happy Hollywood-einde zal zijn.

Geen liefde zonder tranen is een bijzonder rauw stripboek geworden. In tegenstelling tot het langzaam en subtiel vertelde Hong Kong love story, waarin het vooral draaide om de broeierige sfeer, is dit boek een actiestrip waarin twee Thelma and Louise-achtige personages door Vietnam scheuren. De twee vrouwen vallen van de ene gewelddadige scène in de andere en verruwen daardoor steeds verder. Vooral Mulahns transformatie van lief meisje tot stevig blowende vrouw die niets liever wil dan experimenteren op seksueel gebied is opvallend. Door de keuze voor twee vrouwelijke hoofdpersonages is het niet verrassend dat de vrouwenrollen veel aandacht krijgen, maar de mannen komen er zowel qua karaktertrekken als qua tekeningen wel erg slecht vanaf. Hendriks hanteert een grove zwartwit-tekenstijl die met name in de decors doet denken aan Hugo Pratts avonturenverhalen, maar vervalt bij het tekenen van mannengezichten af en toe in onvergeeflijke slordigheid. Daardoor verliest het soepel weglezende verhaal aan geloofwaardigheid. Het hoge werktempo van Hendriks zorgt er weliswaar voor dat er nu alweer een nieuwe Tomoyo in de winkel ligt, maar die nadruk op kwantiteit gaat dit keer ten koste van de kwaliteit.

Mark Hendriks: Tomoyo.

Geen liefde zonder tranen.

Oog & Blik, 200 blz. ƒ35,-