De klokkenluider van UPC

,,Je kunt niet de hele groep analisten over één kam scheren. Maar een aantal vind ik uitgesproken waardeloos. Hét voorbeeld voor mij is Roel Gooskens van Van Meer James Capel. Die man heeft nul verstand van Begemann. Wat ik heel triest vind, is dat hij opzettelijk verkeerde informatie in de markt brengt. Dat berokkent de groep veel schade.''

Aldus, zes jaar geleden, bestuursvoorzitter Joep van den Nieuwenhuyzen van het industriële conglomeraat Begemann in het blad FEM. Nu Begemann zichzelf opheft is wel duidelijk wie gelijk had: Gooskens, die al in 1991 een verkoopaanbeveling voor de aandelen Begemann gaf. Toen was de koers, omgerekend, bijna 90 euro, nu 7,5 euro.

Beursgenoteerde bedrijven geven weinig om financiële analisten van banken, effectenhuizen en vermogensbeheerders die geen koopaanbeveling voor hun aandelen geven. Aan negatieve analisten heb je niets wanneer je als bestuursvoorzitter de koers omhoog wilt krijgen. En omhoog moet-ie, anders worden je eigen aandelenopties geen miljoenen waard en mist het bedrijf de financiële slagkracht die onontbeerlijk is om de overnames te doen die op hun beurt de beurskoers kunnen laten accelereren.

Hoe groot de belangen zijn onderstreepte afgelopen week het verlieslatende UPC, dat zichzelf bijna tot de lippen in de schulden heeft gestoken om Europa's grootste exploitant van kabelmaatschappijen en daaraan gekoppelde nieuwe diensten, van telefoon tot internet, te worden.

UPC dwong afgelopen maandag met een dreigend kort geding tegen analist H. Slotboom van de Zwitserse bank Julius Bär een rectificatie af van een column die hij op persoonlijke titel schreef op de (Nederlandse) website iex.nl. Slotboom rectificeerde enkele onjuistheden, in het Engels, hoewel zijn column in het Nederlands was. Inmiddels zijn de gewraakte column en de rectificatie van de site verdwenen.

Slotboom had wat kritische opmerkingen gemaakt over de schuldpositie van UPC, de C van UPC als afkorting van curatele opgevoerd en diverse voorwaarden van een grote banklening van UPC onjuist geïnterpreteerd. Zijn informatiebron was een uitgebreide melding van UPC aan de Amerikaanse beurscommissie SEC.

Slotbooms column verscheen twee weken geleden, op een donderdag. De maandag daarop zakte de koers van UPC bijna een kwart.

De ironie is grimmig. Uitgerekend UPC, dat wordt achtervolgd door consumentenorganisaties wegens manco's in onder meer internetdiensten, werd onderuit gehaald door een gemankeerde column op internet.

Is er een relatie tussen de koersval en de column? Mogelijk, maar niet waarschijnlijk. Waarom zou de koers die maandagmiddag opeens sterk dalen, terwijl de gewraakte boodschap dagen eerder al te lezen was?

Sterker nog: op de vrijdag daartussenin begon de koers van de moedermaatschappij van UPC, het Amerikaanse mediaconcern United Global, rap te dalen. Hadden ze daar op de Amerikaanse schermenbeurs Nasdaq de Nederlandstalige column van Slotboom eerder opgemerkt dan in Amsterdam? Slotbooms verhaal was het argument dat beleggers en handelaren op die maandagmiddag in de paniekerige handel in het hele telefoon-, internet- en mediasegment nodig hadden om hun stukken te dumpen.

Slotboom en Gooskens deelden de woede van topmanagers doordat zij de conventionele wijsheid bestreden, een houding die onder analisten geen gemeengoed is. Net als onder journalisten waarschijnlijk. Effectenhuizen verdienen geld aan optimistische beleggers. Verkoopadviezen zijn de dood in de pot.

De parallel tussen Begemann en UPC gaat verder dan klokkenluidende analisten. Beide zijn semi-familiebedrijven met een beursnotering, de gebroeders Van den Nieuwenhuyzen bij Begemann en vader en zoon Schneider bij UPC en moeder United Global. Begemann deed jarenlang zaken met bestuursvoorzitter Van den Nieuwenhuyzen, UPC deed onlangs een grote zaak met moeder United Global. Steevast rijst dan de vraag: is de overeengekomen prijs redelijk?

Beider achilleshiel is het vertrouwen van hun banken om expansie te financieren.

Afgelopen week kreeg UPC wel fiat van beleggers om nieuwe aandelen uit te geven die met voorrang recht hebben op dividend, dat overigens niet wordt uitgekeerd, gegeven de verliezen. Daarmee worden de financiële buffers verbreed waarop nieuwe kredieten gestapeld kunnen worden. En, ook deze week, een nieuwe overname en een nieuw krediet, voor expansie in Duitsland.

Het geld van de banken gaat hand in hand met hoge risico's. Het rendement op een lening van UPC met tien jaar looptijd is inmiddels 22,5 procent, 17,5 procentpunt boven risicoloze staatsleningen.

Dat de banken, zoals uit de SEC-melding bleek, stringente financiële voorwaarden aan hun lening stellen, is bij een financiële slokop als UPC gebruikelijk. Slokops zijn stille genieters. RSV stak de aanbetalingen voor de bouw van duikboten ooit in een zwart Amerikaans gat dat kolengravers heette. Automatiseringsbedrijf HCS gebruikte het vermogen van de ene dochter om verliezen elders te betalen. Banken en beleggers kwamen daar pas achter toen het te laat was en de curator in aantocht was.