Sponsorwerving in Afrika

Modou Bojang draagt een rode baret, want baretten zijn hip dit seizoen. Bij het terras van de Ali Baba-bar in het Gambische toeristendorp Kololi, staat hij met een paar vrienden geduldig te wachten. ,,Ik wil Europeanen ontmoeten, zodat ik hun cultuur beter ga begrijpen'', zegt de 17-jarige Bojang. ,,Hoe beter we elkaar kennen, hoe makkelijker de contacten.''

Bojang doet het voor het geld. De gemiddelde Gambiër is straatarm en leeft van anderhalve gulden per dag. De dag is al geslaagd als Bojang een paar dalasi's (de lokale munt) bij toeristen krijgt losgetroggeld. Gambiërs die een goede band creëren met een toerist, halen regelmatig bedragen binnen die voor hen een fortuin zijn.

,,Ik zoek een sponsor'', zegt Bojang, terwijl aan de overkant van de straat een Gambiër in een dure Mercedes stapt. ,,Verschillende vrienden hebben een Europeaan zo ver gekregen dat hij hun opleiding betaalde. Andere toeristen lieten een tweedehands auto verschepen die ze in Gambia cadeau deden. Het is mijn vurige droom hetzelfde voor elkaar te krijgen.''

Gambia is een van de populairste vakantiebestemmingen in Afrika. Wekelijks arriveren tientallen chartervluchten, voornamelijk met toeristen die van de zon willen genieten. Langs de kust ten zuiden van de hoofdstad Banjul liggen vakantiedorpen, die nauwelijks verschillen van vakantiedorpen in Spanje en Tunesië. De meeste hotels, met prachtige tropische tuinen, liggen direct aan zee.

Voor werkloze jongeren uit Gambia is het toerisme een welkome inkomstenbron. Voor de deuren van de hotels staan ze te wachten tot de toeristen naar buiten komen. De een wil gids zijn, de ander wil vriendschap. Onder de toeristen zijn opvallend veel alleenstaande vrouwen op leeftijd, die hierheen komen voor een liefdesrelatie met een Gambiër. De meesten willen daar best voor betalen.

Op het terras van de Ali Baba bar zit een gespierde jongen die een Europese vrouw aan de haak heeft geslagen. De jongen is een jaar of twintig, zijn Europese vakantieliefde is minstens twee keer zo oud. De twee zitten hand in hand aan tafel en drinken zwijgend een glas bier. Een groep vakantiegangers aan een ander tafeltje zit fluisterend te roddelen. Net als veel andere toeristen kijken ze neer op deze vrouwen.

De Nederlandse tegelzetter Bertus van den Bergh en zijn vrouw gaan bijna elk jaar met vakantie naar Gambia. Tijdens hun eerste bezoek leerden ze Mokassar kennen, een jongen die geld nodig had om te studeren. Hij vertelde dat een Belgische motorcrosser hem een paar jaar gesponsord had. Toen die verongelukte, hield de geldstroom op. ,,Nu zijn wij de sponsor van Mokassar'', zegt Van den Bergh.

Ook een paar vrienden van Van den Bergh geven hulp. Vorig jaar namen de Nederlanders een stereo-installatie mee voor Mokassar, zodat hij op feestjes muziek kan verzorgen. ,,Misschien kan hij daar op termijn zijn beroep van maken'', zegt Van den Bergh. Mokassar nam de Nederlanders ook mee naar zijn geboortedorp in het binnenland. ,,Daar leer je het echte Afrika pas kennen.'',,Gambia is een prachtig land met vriendelijke mensen. Helaas is hier veel armoede. Het geeft een goed gevoel deze mensen te kunnen helpen.'' Hij waarschuwt voor lichtzinnigheid. ,,Sommige toeristen zijn bang dat hun geld niet goed gebruikt wordt en overhandigen het daarom zelf aan het schoolhoofd. Maar dat werkt lang niet altijd. Het komt regelmatig voor dat het schoolhoofd en de student het geld onderling verdelen.''

Omdat er zo veel Gambiërs rond de toeristen hangen, is het voor een individu moeilijk een sponsor te vinden. De meeste toeristen negeren de jongens en hebben helemaal geen zin om met geld te strooien. Hotelportiers laten de jongens geregeld verwijderen. Alleen in ruil voor geld knijpen zij een oogje dicht. Doorzettingsvermogen is een handige eigenschap. Wie dertig keer wordt afgewezen, heeft de eenendertigste keer misschien wel succes.

Maar een goede tactiek is het allerbelangrijkst. Een Gambiër die zijn geluk wil beproeven op de liefdesmarkt dient zich te verdiepen in de amoureuze voorkeuren van Europese vrouwen. Afrikanen houden traditioneel niet van tongzoenen, terwijl dat in het Europese liefdesspel juist heel belangrijk is. Ook beseffen Gambiërs vaak niet dat Europese vrouwen het heel romantisch vinden om 's nachts bij maanlicht op het strand te zitten.

Een andere factor die de relatie kan bekoelen zijn de wc-rituelen van de Gambiërs, die de gewoonte hebben hun billen schoon te maken met water in plaats van met papier. Europeanen vinden dat onhygiënisch, vooral als de persoon in kwestie ook nog eens met zijn handen blijkt te eten. Een Gambiër die een Europese vrouw wil veroveren doet er daarom verstandig aan meteen duidelijk te maken dat hij Europese wc-rituelen prefereert.

Jarjou Bakary, een lange slanke Gambiër met een rustige uitstraling, is een bedreven toeristenjager. Volgens Bakary is het belangrijk om tijdens contacten met toeristen niet meteen over geld te beginnen. ,,Ik zeg altijd dat ik alleen geïnteresseerd ben in vriendschap'', vertelt hij. ,,Om er meteen aan toe te voegen dat ik geld niet belangrijk vind, hoewel het daar uiteindelijk natuurlijk wel om draait.''

Bakary wandelt over het strand bij het Senegambia-hotel, een van de populairste hotels langs de kust. Hij ziet er piekfijn uit, in een gewassen spijkerbroek en een witte blouse. Investeren in nette kleren is volgens Bakary een eerste vereiste. Hij vertelt dat zijn familie in een dorp in het binnenland woont. Toeristen neemt hij daar graag mee naartoe.

,,Als je toeristen meeneemt naar je geboortedorp komt het geld vanzelf'', zegt Bakary lachend. ,,Europeanen zijn geschokt als ze zien hoe armoedig mijn familie leeft, in een huis zonder elektriciteit en stromend water. Sommigen bieden spontaan een paar honderd dollar aan. Als ik meteen bij het eerste contact om geld had gezeurd, was dat nooit gelukt.''