Smits maakt het verschil tegen Bosnië

Met in Nederland lang niet vertoonde klasse denderde het Nederlandse basketbalteam gisteravond in de Maaspoort over het onverslaanbaar geachte Bosnië-Herzegovina. Oranje versloeg in Den Bosch zijn belangrijkste concurrent met 73-56 en heeft daarmee kwalificatie voor het Europees kampioenschap in Turkije in 2001 weer in eigen hand.

Coach Maarten van Gent en sterspeler Rik Smits hebben het tij gekeerd. Voor hun komst bungelde Nederland na vijf wedstrijden onderaan met slechts één zege. Niemand die er nog in geloofde, de Nederlandse basketballers prefereerden een vrije dag boven een interland. Van Gent kreeg de lachers op zijn hand, toen hij beweerde dat EK-kwalificatie mogelijk was. Na drie opeenvolgende zeges kan niemand hem meer ongelijk geven.

In de afgelopen drie jaar wist Nederland in evenzoveel wedstrijden niet één keer van Bosnië te winnen. Van Gent wilde zijn spelers meer zelfvertrouwen geven. Vóór de wedstrijd dichtte hij zijn spelers de favorietenrol toe. De Bosniërs zouden proberen het thuisland met intimidaties en provocaties uit het ritme te halen. `Sla er geen acht op, want wij zijn technisch superieur', hield Van Gent zijn ploeg voor. In de Maaspoort stond een herboren ploeg.

Het grote verschil tussen Bosnië en Nederland was wederom Rik Smits. De 34-jarige ex-prof van de Indiana Pacers maakte 21 punten, plukte 12 rebounds en blokte vier schoten. Het explosieve talent Raoul Heinen volgde de topscorer op de voet met 20 punten.

Toch liet Nederland zich in de eerste fase intimideren door Bosnië, dat was gebrand op winst en rücksichtlos speelde. Het keiharde offensief, nauwelijks bestraft door het arbitrale duo, hielp de Oost-Europeanen aan een voorsprong. Onverwachte tegenstand kreeg Nederland ook van de bloedfanatieke Bosnische aanhang. Er klonken striemende fluitconcerten voor Smits en apengeluiden als een zwarte speler met de bal liep. Het leek alsof Nederland een uitwedstrijd speelde. De nerveuze beginfase resulteerde in veel foute passes, mislukte schoten en een 6-0 achterstand.

De zwakke start bracht de Nederlanders niet van hun stuk. Met ongemeen fel spel begonnen ze Bosnië met dezelfde wapens te bestrijden. Nederland grossierde in explosieve uitbraken. Heinen en Angelo Flanders (16 punten) denderden door de Bosnische linies. Smits slalomde herhaaldelijk langs de verdedigers en scoorde na trage draaibewegingen met een achteloze worp. Tot grote frustratie van hun coach konden de Bosniërs daarop geen antwoord vinden.

In de tweede helft kon Nederland lange tijd de voorsprong van tien punten vasthouden. Toch slopen de Bosniërs dichterbij. Toen Smits uit frustratie een Bosnische speler tot bloedens toe omver kegelde, incasseerde hij zijn vierde persoonlijke fout. Bosnië maakte een driepunter en toen was het verschil nog slechts vier punten.

In deze kritieke fase wist Smits zijn ploeg in de race te houden. In het laatste kwart sloeg Nederland een onoverbrugbaar gat met Bosnië. Heinen ontlokte persoonlijke fouten bij de tegenstander en verzilverde strafworpen. Enkele malen poogde de speaker de toeschouwers op te zwepen. Pas toen Nederland de winst niet meer kon ontglippen, schreeuwde de aanhang de kelen schor. Bosnië was murw geslagen, was het scoren weer verleerd en keek uiteindelijk tegen een achterstand van negentien punten aan.

Nederland staat in het klassement op de tweede plaats met twaalf punten, een klassering die goed is voor EK-kwalificatie. De Bosnische ploeg staat nu derde met een slechter doelsaldo. Bij een uitzege op Bulgarije en een thuiszege op Finland is Nederland eind januari zeker van plaatsing. Het zou de eerste keer zijn sinds 1987, toen Smits zijn enige EK speelde.

Na afloop prees Van Gent zijn spelers, onder wie de vertrekkende Heinen. ,,Hij behoort tot de tien beste guards van Europa'', zei de coach. Heinen gaat over drie weken zijn geluk beproeven op de Amerikaanse George Mason University. Dat betekent dat hij de laatste twee kwalificatieduels niet meer beschikbaar is.

Hetzelfde geldt voor Rik Smits. De topspeler lonkt naar een rentree in de Amerikaanse profcompetitie NBA, bij zijn oude club Indiana Pacers of de Portland Trail Blazers. Smits: ,,Ik heb het enorm naar mijn zin in het Nederlandse team, ik heb weer plezier in het spel. In de NBA is veel meer stress, hier speel ik relaxter. Of ik in januari terugkom naar Nederland? Ik zie wel hoe ik me dan voel.''

Ook bondscoach Van Gent is niet beschikbaar voor de eindronde van het EK. Zijn contract loopt 1 februari af. Hij is niet van plan bij te tekenen. De 53-jarige coach wil Europees kampioen worden met de juniorenploeg van Estland.